UYKUSUZLUK NEDEN BİZİ DAHA ÖFKELİ YAPAR?

Beynimizin Duygusal Dengesi ve Uykunun Görünmeyen Gücü

Yazar: Dr. Bestami Gündüz

Bazen sabah uyandığımızda en küçük söz bile bizi rahatsız eder. Normalde önemsemeyeceğimiz bir olay karşısında öfkelenir, sabırsız davranır veya kendimizi mutsuz hissederiz.

Böyle zamanlarda sorunun yalnızca yaşadığımız olaylarda olduğunu düşünürüz. Oysa bazen asıl neden bir önceki gecedir.

Çünkü uyku, insanın duygularını yönetebilmesinde önemli bir biyolojik rol üstlenir.

Beynin Duygusal Alarm Merkezi

Beynimizde amigdala adı verilen bir yapı bulunur. Amigdala, özellikle korku, tehdit ve duygusal önem taşıyan olayların değerlendirilmesinde görev alır.

Prefrontal korteks ise davranışlarımızı düzenleme, karar verme ve dürtülerimizi kontrol etme süreçlerinde önemlidir.

Sağlıklı bir duygusal tepki, bu ve diğer beyin bölgelerinin uyumlu çalışmasını gerektirir.

Yetersiz uyku, duygusal uyaranlara verilen tepkileri değiştirebilir. Bazı araştırmalarda uykusuzluğun amigdala tepkiselliğini artırabildiği ve duygusal düzenlemeyle ilişkili beyin ağlarının işleyişini etkileyebildiği gösterilmiştir.

Bu nedenle uykusuz bir insan yalnızca yorgun değildir. Aynı zamanda olayları değerlendirme ve duygularını kontrol etme konusunda zorlanabilir.

Uykusuzluk İlişkilerimizi de Etkiler

Bir aile içi tartışmayı düşünelim.

Aynı söz, iyi dinlenmiş bir insan tarafından anlayışla karşılanabilirken uykusuz bir insan tarafından eleştiri veya tehdit gibi algılanabilir.

Elbette bütün tartışmaların nedeni uykusuzluk değildir. Ancak uyku eksikliği, sabırsızlığı ve duygusal hassasiyeti artırarak ilişkilerimizi zorlaştırabilir.

REM Uykusu ve Duygusal Bellek

REM uykusu, duygusal deneyimlerin işlenmesiyle ilişkili uyku evrelerinden biridir.

Gün içinde yaşadığımız sevinç, korku, üzüntü ve kaygı gibi deneyimler, uyku sırasında farklı sinir ağları tarafından yeniden işlenebilir.

Burada önemli bir ayrıntı vardır: Bilimsel araştırmalar REM uykusunun duygusal bellekte rol oynadığını desteklese de bu ilişkinin bütün mekanizmaları henüz kesinleşmiş değildir. REM dışı uyku evreleri de duygusal belleğe katkıda bulunur.

Ruh Sağlığını Korumak İçin Uykuya Değer Vermeliyiz

Uzun süreli uyku bozuklukları, kaygı ve depresif belirtilerle karşılıklı ilişkiler gösterebilir.

Bu nedenle ruhsal yakınmaları değerlendirirken yalnızca gündüz yaşanan olayları değil, gece uykusunun süresini ve kalitesini de sorgulamak gerekir.

Bazen daha sakin bir gün geçirmenin ilk adımı, bir önceki gece yeterince uyuyabilmektir.

İnsanın kendisine gösterebileceği özenlerden biri de dinlenme hakkını korumasıdır.

Çünkü iyi bir uyku yalnızca gözlerimizi dinlendirmez; hayata verdiğimiz tepkileri de etkiler.

Dr. Bestami Gündüz
Yazar Gazetesi – Sağlık ve Bilim