POSTMODERN DÖNEMDE YALNIZLIK VE BİREYSELLEŞME

Postmodern dönem, geleneksel bağların, büyük anlatıların ve kolektif aidiyetlerin çözüldüğü; bireyin hayatın merkezine yerleştiği bir çağdır. Modernitenin vadettiği akılcı, düzenli ve öngörülebilir dünya anlayışı yerini belirsizliğe, akışkanlığa ve çoğulculuğa bırakmıştır. Bu dönüşüm, insanın özgürleşmesini sağlarken aynı zamanda onu tarihin en derin ve paradoksal yalnızlığıyla baş başa bırakmıştır.

Bireyin özgürleşme adı altında her türlü bağdan arındırıldığı postmodern çağ, paradoksal bir biçimde insanı korumasız ve kimliksiz bırakmıştır. Ancak madalyonun diğer yüzünde, bu bireyselleşme fırtınasının en temel kalelerimizi; toplumsal dokuyu, komşuluk ilişkilerini ve nihayetinde sığınabileceğimiz en son liman olan aile müessesesini nasıl sarstığı gerçeği duruyor.

Geleneksel toplum yapılarında insan, doğduğu andan itibaren bir "biz" bilincinin içine doğardı. Mahalle sadece evlerin yan yana dizildiği bir coğrafya değil; sevinçlerin paylaşıldığı, kederlerin omuzlandığı, bireyin düşerken tutunduğu canlı bir organizmaydı. Akraba bağları, kökler ve geleneksel roller, insana kim olduğunu hatırlatan birer pusulaydı. Bugün ise "ben" merkezli bir evrene hapsolduk. Hayatın hızına yetişmeye çalışırken, en yakınımızdakilere bile yabancılaşan birer ada hâline geldik. Komşunun sesini unutan, aynı çatı altında yaşayan ama birbirinin dünyasından bihaber fertlerden oluşan bir toplum profili, çözülmenin en sessiz ama en acı tablosudur.

Bu çözülmenin en derin yarayı açtığı yer ise şüphesiz aile ocağıdır.

Aile; sığınaktı, merhametti, dışarının o acımasız rüzgârlarından korunulan en güvenli limandı. Fakat akışkan modernitenin getirdiği tüketim kültürü, ne yazık ki aile bağlarını da "tüketilebilir" kıldı. Tahammülün azaldığı, fedakârlığın zayıfladığı ve her bireyin kendi bireysel konforunu her şeyin üzerinde tuttuğu bir iklimde, aile içi iletişim de erozyona uğruyor. Çoğu zaman aynı evde yaşayan ama ruhları fersah fersah uzakta olan bireyler, birbirlerinin hayatına yabancılaşıyor. Çocuklar dijital odalara, ebeveynler kendi telaşlarına gömülürken arada kurulan köprüler yıkılıyor. Oysa unutulmamalıdır ki sağlam bir aile yapısı olmadan ne toplumsal huzurdan ne de sahici bir aidiyet duygusundan söz edebiliriz.

Toplumsal çözülme, sadece bağların kopması değildir; aynı zamanda insanın insana güvenini yitirmesidir. Güvenin bittiği yerde şüphe başlar, şüphenin olduğu yerde ise ne samimiyet kalır ne de huzur. Bugün birey, dış dünyadaki o tekinsiz boşluktan korunmak için eve sığınmak istiyor; ancak ev de artık o eski sığınak olma vasfını yitirmeye başladığında insanın sığınacak tek bir hücresi bile kalmıyor.

Öyleyse durup düşünmek zorundayız: Sahip olduğumuz bu "bağımsız" ve "kimliksiz" özgürlük alanı, bizi gerçekten mutlu ediyor mu, yoksa ellerimizle inşa ettiğimiz bir yalnızlık cezaevinde ömrümüzü mü tüketiyoruz? Toplumsal çözülmeyi durdurmanın tek yolu, yeniden o "biz" bilincine, fedakârlığa, ahde vefaya ve kalbi bağlara dönmektir. Çünkü insan, ancak başkalarının omzuna yaslandığı, bir ailenin sıcağında eridiği ve köklerine tutunduğu kadar insandır.

Unutulmamalı ki:

"Aile bir ocaktır; oradan çıkan şeyler ya toplumu zehirler ya da şifa olur."