Bir Cumhurbaşkanı Vekili ve Bir MİT Müsteşarı Yetiştiren Isparta Senirkentli Atasagun Ailesi!

12 Ekim 2026 10:172,2 B okunma28 dk okuma

Paylaş

Sesli Dinle

Okuma hızı

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Baştan belirtelim: bu yazının konusu, MİT eski Müsteşarı Şenkal Atasagun’un biyografisini kaleme almak değildir. Yazı, Atasagun’un son dönemde MHP ve Dr. Devlet Bahçeli ile var olduğu ileri sürülen ilişkilerini tartışmayı da amaçlamamaktadır.

Görevinden emekli olmasına rağmen adı gündemden düşmeyen MİT eski Müsteşarı Şenkal Atasagun’un doğum yeri ve memleketi hakkında en yaygın bilgi şöyledir: “Şenkal Atasagun, 17 Ağustos 1941’de Kars’ın Çıldır ilçesinde doğmuştur. Atasagun ailesinin kökeni Kafkaslara dayanır. Aile, yörede ‘Karapapak’ olarak da adlandırılan ‘Terekeme’ adlı Türk boyundandır.”

Bu bilgiler kısmen doğrudur. Doğum yeri ve doğum tarihi doğrudur. Ailenin soyadının “hekimbaşı” anlamına geldiği de doğrudur. Ancak Şenkal Atasagun’un merhum babası Tabip Tuğgeneral Dr. Şahabettin Atasagun, Karslı değildir. Ailenin kökleri, Isparta’nın Senirkent ilçesine uzanır.

Atasagun ailesi Isparta Senirkentli mi?

Bu konuyu ilk kez gündeme getiren, Senirkent’in akademik hafızası olarak tanınan ve uzun yıllar Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Dokümantasyon Daire Başkanlığı görevini yürüten Dr. İbrahim Karaer’dir. Karaer, 2010 yılında Ankara’da yayımladığı Dünden Bugüne Senirkent 1182–2010 adlı kitabında, Hür Senirkent gazetesinin 25 Ocak 1958 tarihli ve 195 sayılı nüshasında yayımlanan Tümgeneral İbrahim Şevki Atasagun hakkındaki haberin kupürüne yer vermiştir.

Hür Senirkent gazetesinin haberinde ne yazıyor?

”Bir Hemşehrimiz Müsteşar Oldu

Prof. ATASAGUN’un Tayini Memnuniyet Uyandırdı

Aslen Senirkentli olan Prof. Dr. İbrahim Şevki Atasağun Sıhhat Vekâleti Müsteşarlığına tayin edilmiş ve tayin yüksek tasdike iktiran ettiğinden değerli hemşehrimiz hafta içerisinde vazifesine başlamıştır.

1921 de orduya tabib Teğmen olarak intisap ederek İstanbul Tıp Fakültesinde ilmi çalışmalarını yapmış olan Prof. Atasağun birçok hastahanelerde, mütehassis ve baştabip olarak çalışmıştır.

Tuğgeneralliği sırasında Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kumandanlığı yapan mümtaz hemşehrimiz, Tümgeneralliği sırasında da ordu sağlık dairesi reisi olmuştur.

Senirkent’in yetiştirdiği ilk doktor ve ilk General olarak daima iftihar ettiğimiz Prof. Atasağun 27 Ekim seçimlerinde de D.P. Ankara namzedi olarak seçimlere iştirak etmiş, bilindiği gibi seçimi kaybetmiştir.

Güzide hemşehrimizi tebrik le mesaisinin bütün memleket için muvaffakiyetlerle dolu olarak geçmesini dileriz.”

Senirkentte Atasagun soyadını taşıyanlar var mı?

İbrâhim Şevki Atasagun’un; Şenkal Atasagun'un amcası olduğunu nereden biliyoruz?

Aydın Demirtaş’ın İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı'nda hazırladığı, Prof. Dr. İsmail Coşkun’un danışmanlığında yürütülen ve 2018 yılında tamamlanan "Darülfünundan Üniversiteye Öğretim Üyelerinin Toplumsal Profilleri (1900-1946)" başlıklı doktora tezi, 20. yüzyılın ilk yarısında Türkiye’deki akademisyen profilinin sosyolojik bir incelemesini ele almaktadır.

Çalışma, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde yükseköğretim kurumlarındaki (Darülfünun ve sonrasında İstanbul Üniversitesi) öğretim üyelerinin toplumsal kökenlerini, dönemin politik, idari ve akademik dönüşümleri ışığında irdelemektedir. İşte bu doktora tezinin 301. sayfasında İbrâhim Şevki Atasagun'un MİT eski Müsteşarı Şenkal Atasagun'un amcası olduğunu belirtmektedir.

Atasagun ailesinin Senirkent’teki iki asırlık kökleri

Yerel sözlü kaynaklara göre aile, en az 200 yıldır Senirkent’in Turgutlar Mahallesi’nde yerleşiktir. Aile bireyleri, Atasagun ve Hekimler/Hekimoğlu soyadlarını kullanmıştır. Senirkentli yazar Sami Nogay’ın anlatımına göre merhum öğretmen Hakkı Hekimoğlu da bu aileye mensuptur.

İlçedeki Bayramcık Mezarlığı’nda aileye ait mezarların bulunduğu belirtilmektedir. Şehler Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Bayramcık Mezarlığı, günümüzde de definlerin yapıldığı bir kabristandır.

Senirkent’ten İstiklal Madalyası alanlar arasında, Turgutlar Mahallesi’nden Ali Efendi’nin oğlu, 1315 doğumlu Yakup Atasagun (Atasavun) da bulunmaktadır. Yakup’un babası Ali Efendi’nin aile lakabı, kayıtlarda “Şevkilizade” olarak geçmektedir.

Ailenin bir diğer mensubu Şevkilizade İsmail Efendi, 17 Şubat 1920’de kurulan Senirkent Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin Turgutlar Mahallesi heyetinin başkanıdır. Yine Senirkent’ten İstiklal Madalyası alanlar arasında, Turgutlar Mahallesi’nden H. İsmail’in oğlu, 1313 doğumlu Mehmet Hekimoğlu da yer almaktadır

Ayrıca, Senirkent Kültür ve Dayanışma Derneği tarafından 1994 yılında hazırlanıp basılan “Ankara’daki Senirkentliler” adlı rehber kitapta, Atasagun ve Hekimoğlu soyadlarını taşıyan kişilere yer verilmiştir. O dönemde derneğin başkanlığını Süleyman Türel yürütürken yönetim kurulunda Ethem Karaaslan, Mehmet Koru, Mustafa Başyiğit, Ahmet Güleşen, İsmail Gültekin, Mehmet Örmeci ve Rasih Bayhan görev almıştır.

Şenkal Atasagun'un amcası İbrahim Şevki Atasagun kimdir?

Emekli Tabip Tuğgeneral Dr. Şahabettin Atasagun’un kardeşi ve eski MİT Müsteşarı Şenkal Atasagun’un amcası olan Prof. Dr. İbrahim Şevki Atasagun, kökleri Isparta’nın Senirkent ilçesine uzanan Atasagun ailesine mensuptur. Hekimlik, askerlik ve siyaset alanlarında önemli görevler üstlenen Atasagun, Cumhuriyet Senatosu Başkanlığı sırasında Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in hastalığı nedeniyle Cumhurbaşkanlığına da vekâlet etmiştir.

1899 yılında İstanbul’da doğan Atasagun, 1921’de Askerî Tıbbiye’den mezun olmuş, tabip teğmen olarak katıldığı İstiklal Savaşı’ndaki hizmetleri nedeniyle İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Savaşın ardından iç hastalıkları alanında uzmanlaşmış; İstanbul Tıp Fakültesinde hijyen alanında akademik çalışmalar yürütmüş ve profesörlüğe yükselmiştir.

Daha sonra yeniden askerî sağlık hizmetlerinde görev almış, çeşitli askerî hastanelerde uzman hekimlik ve başhekimlik yapmıştır. Tuğgeneral rütbesindeyken Gülhane Askerî Tıp Akademisi Komutanlığını, tümgeneral rütbesindeyken Ordu Sağlık Dairesi Başkanlığını üstlenmiştir. 1957’de emekliye ayrılmıştır. Hür Senirkent gazetesinin 25 Ocak 1958 tarihli haberinde, “Senirkent’in yetiştirdiği ilk doktor ve ilk general” olarak tanıtılmıştır.

1957 genel seçimlerine Demokrat Parti’nin Ankara adayı olarak katılmış, ancak seçilememiştir. 16 Ocak 1958’de Sağlık Bakanlığı Müsteşarlığına atanmış ve bu görevini 14 Temmuz 1960’a kadar sürdürmüştür. 1961 seçimlerinde Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi listesinden Nevşehir senatörü seçilmiş, daha sonra Adalet Partisine katılmıştır. 2 Aralık 1965’te Cumhuriyet Senatosu Başkanlığına seçilmiştir.

Senirkentli bir hekimin Cumhurbaşkanına vekâlet görevi

Dönemin Başbakanı Demirel (sol 2) eşi Nazmiye Demirel (solda) ve Cumhuriyet Senatosu Başkanı İbrahim Şevki Atasagun (sol 3) ve eşi, TBMM Başkanı Ferruh Bozbeyli (sağ 2) 19 Ekim 1970'de dönemin Cumhurbaşkanı Sunay'ı uğurlarken görülüyor.

Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in tedavi amacıyla 2 Şubat 1966’da ABD’ye gitmesi üzerine Atasagun, 1961 Anayasası’nın 100. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığına vekâlet etmeye başlamıştır. Bu görevlendirme, 7 Şubat 1966 tarihli Millet Meclisi tutanağında yer alan tezkereyle Meclisin bilgisine sunulmuştur. Böylece Atasagun, Cumhuriyet Senatosu Başkanı sıfatıyla devletin en üst makamının görev ve yetkilerini üstlenmiştir.

Atasagun, bu dönemde cumhurbaşkanlığı geçiş sürecinde de görev almıştır. Genelkurmay Başkanlığından ayrılan Cevdet Sunay’ı 14 Mart 1966’da kontenjan senatörlüğüne atamıştır. Gürsel’in cumhurbaşkanlığının sağlık nedenleriyle sona ermesinin ardından Sunay, 28 Mart 1966’da TBMM tarafından cumhurbaşkanı seçilmiş ve Atasagun’un vekâlet görevi sona ermiştir.

Cumhuriyet Senatosu Başkanlığını 1970’e, senatörlüğünü ise 1977’ye kadar sürdüren Atasagun, ardından siyasetten çekilmiştir. Bakteriyoloji, bulaşıcı hastalıklar, aşılar ve korunma yöntemleri üzerine eserler kaleme almıştır. 28 Mayıs 1984’te Ankara’da vefat etmiş ve Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Şenkal Atasagun’un babası Emekli Tabip Tuğgeneral Şahabettin Atasagun

Eski MİT Müsteşarı Şenkal Atasagun’un babası Emekli Tabip Tuğgeneral Şahabettin Atasagun, kökleri Isparta’nın Senirkent ilçesine uzanan Atasagun ailesine mensuptur. Türk Silahlı Kuvvetleri’nde uzun yıllar askerî hekimlik yapmış ve tuğgeneral rütbesiyle emekli olmuştur.

Eski Cumhuriyet Senatosu Başkanı Tümgeneral İbrahim Şevki Atasagun, Şahabettin Atasagun’un kardeşi, dolayısıyla Şenkal Atasagun’un amcasıdır. İki kardeş de askerî hekimlik yapmış ve general rütbesine ulaşmıştır.

Atasagun ailesinin Kars ve Çıldır yılları

Şahabettin Atasagun’un askerî hekimlik hayatında Doğu Anadolu’daki görevleri, aile tarihinin önemli bir bölümünü oluşturur. Şenkal Atasagun’un bazı biyografilerinde, 17 Ağustos 1941’de, o dönemde Kars’a bağlı Çıldır’da doğduğu belirtilmektedir.

İkinci Dünya Savaşı yıllarında Kars ve Çıldır çevresindeki askerî hekimler, sert kış şartları ve ulaşım güçlüklerinin yanında bulaşıcı hastalıklarla da mücadele ediyordu.

Uzak birliklere at veya kızakla ulaşılması, dezenfeksiyon, temiz su ve karantina uygulamaları dönemin sağlık hizmetlerinin parçalarıydı. Şahabettin Bey’in bu çalışmalardaki kişisel sorumlulukları ve “Karslı General” olarak anıldığına ilişkin bilgiler ise ayrıca belgelendirilmelidir.

Şahabettin Atasagun’un Hayrünnisa Hanım ile evliliğinden Seval ve Şenkal adında iki oğlu dünyaya gelmiştir. Faruk Bildirici’nin anlatımında, çiftin 1998’de 65 yıllık evli olduğu belirtilir. Bu süreye göre evlilikleri yaklaşık 1933 yılına uzanmaktadır.

Cumhuriyet’in vefat haberinde verilen 96 yaş bilgisi esas alındığında, Şahabettin Atasagun’un yaklaşık 1902’de doğduğu ve oğlu Şenkal’ın doğumunda yaklaşık 39 yaşında olduğu anlaşılmaktadır.

Galatasaray’da Eğitim ve futbol tutkusu

Şahabettin Atasagun’un görevi nedeniyle farklı şehirlere taşınması, büyük oğlu Seval’in eğitimini aksatmıştır. Faruk Bildirici’nin aktardığına göre, küçük oğlunun aynı güçlükleri yaşamaması için Şenkal’ı ilkokuldan itibaren Galatasaray’a yatılı göndermiştir.

Ancak Şenkal’ın öğrenimini yarıda bırakarak Galatasaray’ın kalecisi olmak istemesi, babasının sert tepkisine yol açmıştır. Bildirici’nin anlatımına göre Şahabettin Bey, oğluna iki tokat atmış; o yaz İstanbul’da kalmasına izin vermeyerek onu görev yaptığı Diyarbakır’a götürmüştür.

Şahabettin Atasagun’un okumaya ve bulmaca çözmeye merakı da aile hatıralarında yer tutar. Şenkal Atasagun, babasının zihnini canlı tutmak için sık sık bulmaca çözdüğünden söz etmiştir.

Şahabettin Atasagun’un vefatı

Cumhuriyet’in 2 Nisan 1998 tarihli 6. sayfasında yayımlanan “Atasagun defnedildi” başlıklı habere göre Şahabettin Atasagun, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi’nde 31 Mart 1998’de, 96 yaşında vefat etmiştir. Cenazesi, 1 Nisan’da Üsküdar Selimiye Camii’nde kılınan öğle namazının ardından askerî törenle Karacaahmet Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Hürriyet’in 2 Nisan 1998 tarihli “Müsteşarın acı günü” başlıklı haberi de adını ve mesleğini Emekli Tabip Tuğgeneral Şahabettin Atasagun olarak aktarmaktadır. Şenkal Atasagun, ağabeyi Seval ve annesi Hayrünnisa Hanım ile birlikte başsağlığı dileklerini kabul etmiştir. Törene dönemin Başbakanı Mesut Yılmaz, Başbakan Yardımcısı ve Millî Savunma Bakanı İsmet Sezgin, Mehmet Ağar, Süleyman Seba, Aziz Yıldırım ve çok sayıda devlet görevlisi katılmıştır.

Faruk Bildirici, iki kardeşin cenazede annelerinin koluna girdiklerini ve 65 yıllık eşini kaybeden Hayrünnisa Hanım’ın güçlükle ayakta durabildiğini anlatır.

Geride kalan kitaplar

Şahabettin Atasagun’un geride bıraktığı önemli hatıralardan biri, yaklaşık 40 koli tutan kitap ve dergi koleksiyonudur. Bu koleksiyonda Hayat ve Ses dergilerinin ciltleri, Tommiks ve Pekos Bill çizgi romanları ile bulmaca çözerken kullandığı ansiklopediler bulunmaktadır.

Hayrünnisa (Hayriye) Atasagun’un vefatı

Şenkal ve Seval Atasagun’un annesinin adı, eşinin cenazesine ilişkin anlatımlarda “Hayrünnisa” veya “Hayrunisa”, 2003 yılındaki vefat haberlerinde ise “Hayriye Atasagun” olarak geçmektedir.

4 Aralık 2003 tarihli Akşam kaynaklı haberde “önceki gün” vefat ettiği belirtilmektedir. Buna göre ölüm tarihi 2 Aralık 2003 olarak anlaşılmaktadır. Cenazesi, 3 Aralık’ta Moda Camii’nde kılınan namazın ardından Karacaahmet Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Seval ve Emin Atasagun

Şenkal Atasagun’un ağabeyi Seval Atasagun, Fenerbahçe Spor Kulübü’nün eski yönetim kurulu üyelerindendir. 1 Ağustos 2025’te hayatını kaybetmiş; cenazesi, 2 Ağustos Cumartesi günü Karacaahmet Şakirin Camii’nde kılınan öğle namazının ardından toprağa verilmiştir. Güven Sigorta’nın eski genel müdürü Emin Atasagun’un da Şenkal Atasagun’un amcasının oğlu olduğu belirtilmektedir.

Hemşehrilik iddiası ve Demirel’in altı gün beklettiği kararname

Şenkal Atasagun’un 1998’de MİT Müsteşarlığına atanmasında, ailesinin Isparta’nın Senirkent ilçesine uzanan kökleri nedeniyle Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in hemşehrilik bağını gözettiği ileri sürülür.

Faruk Bildirici’nin aktardığına göre Demirel, Atasagun’un atama kararnamesini altı gün bekletmiş; Genelkurmay Başkanı Orgeneral İsmail Hakkı Karadayı ve Başbakan Mesut Yılmaz ile görüştükten sonra onaylamıştır.

Bildirici’nin anlatımında adaylığın güçlenmesinde Yılmaz’ın Atasagun’la yaptığı görüşmeler de öne çıkmaktadır. Dolayısıyla atamayı yalnızca hemşehrilik ilişkisine bağlamak, sürecin siyasi ve kurumsal boyutlarını gözden kaçırır. Demirel’in son bir değerlendirmeye neden ihtiyaç duyduğu ise bu anlatımda açıklığa kavuşmamaktadır.

Demirel–Atasagun akrabalığı

Şevket Demirel’in büyük kızı Nihan Demirel Atasagun, Süleyman Demirel’in yeğeni ve Hakkı Atasagun’un eşidir. Hakkı Atasagun’un, eski MİT Müsteşarı Şenkal Atasagun’un amcasının oğlu olduğu belirtilmiştir. Ancak Şenkal Atasagun, bu ilişki medyada gündeme geldiğinde Hakkı Atasagun ile aralarında yalnızca uzak akrabalık ve soyadı bağı bulunduğunu ifade etmiştir.

Süleyman Demirel’in yakın dostlarından biri de İnan Kıraç’tır. Galatasaray Üniversitesi’nin kuruluş sürecinde İnan Kıraç ve Coşkun Kırca öncü rol üstlenmiştir. Galatasaray Lisesi mezunu Şenkal Atasagun ise 1998’de, Demirel’in Cumhurbaşkanlığı döneminde MİT Müsteşarlığına atanmıştır.

Süleyman Demirel’in vefatının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 18 Haziran 2015’te Ankara’daki Güniz Sokak’ta bulunan evine taziye ziyaretinde bulunmuştur. Erdoğan’ı ziyaretin sonunda Demirel’in yeğeni Nihan Atasagun ile doktoru Aylin Cesur uğurlamıştır. Cesur, daha sonraki yıllarda İYİ Parti’den Isparta milletvekili seçilmiştir.

İlgili Kaynakça

https://atin.org/ekler/maske/farukbil.htm

Hür Senirkent 25 Ocak 1958 sayı 195,

Dr. İbrahim Karaer, Dünden Bugüne Senirkent 1182/ 2010 , Bsk 2011 Ankara

https://www.facebook.com/share/p/19yAkJKtvc/

facebook.com/share/p/19TaiYg8FL

https://www.biyografiler.com/kimdir/senkal-atasagun

https://www.ozemre.com/makaleler/asker-sivil-vahdeti

eksisozluk.com/ibrahim-sevki-atasagun--4886077

https://ceis.org.tr/cs-biyografi/nihan-demirel-atasagun/

https://atin.org/detail.asp?cmd=articledetail&articleid=240

hurriyet.com.tr/gundem/annesi-vefat-etti-187486