Transatlantik Güç Denkleminde Avrasya/Turan Jeopolitiği ve Rus Ekonomisinin Türk Aktörleri

10 Ekim 2026 12:3797 okunma32 dk okuma

Paylaş

Sesli Dinle

Okuma hızı

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Gaipten gelen bir ses değil; duyarlı bir okuyucumdan gelen bir mesaj, “Londra ile Moskova’nın Askerî Diyalog Arayışının Perde Arkasında Londra Bankerlerinin Çıkarları mı Var?” başlıklı yazıma nazire niteliğindeydi: “Primorsk, Ust-Luga, Vysotsk, St. Petersburg, Kaliningrad ve Vyborg. Kiev, Londra ve Brüksel, Washington’a meydan okuyacak.”

Mesajın ilk bölümü Rusya’nın Baltık kıyısındaki limanlarını ve stratejik merkezlerini, ikinci bölümü ise Ukrayna ile Batılı müttefiklerinin karar merkezlerini sıralıyordu. Bu kısa ifade, Avrupa’nın güvenliği, Rusya’nın ticaret yolları ve ABD’nin öncelikleri arasında ortaya çıkabilecek bir ayrışmaya işaret ediyordu Ancak bunu gerçekleşmiş bir gelişmenin haberi olarak değil, olası bir transatlantik çatlağa ilişkin jeopolitik bir öngörü olarak değerlendirmek gerekir.

Transatlantik İttifakı, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki siyasi, askeri, ekonomik ve stratejik bağları ifade eden küresel bir iş birliği ve güvenlik eksenidir.NATO (Kuzey Atlas Antlaşması Örgütü), Transatlantik İttifakı'nın en temel, en somut ve askeri omurgasını oluşturur.

İsmini, iki kıtayı birbirinden ayıran Atlas Okyanusu’ndan (Trans-Atlantic) alır. II. Dünya Savaşı sonrasında, özellikle Batı dünyasının ortak güvenliğini sağlamak ve SSCB (Sovyetler Birliği) tehdidine karşı durmak amacıyla kurulmuştu.

Rusya’nın Para Yönetimi ile Özel Sermaye Dünyası

Bu tartışmayı anlamak için Rusya’nın para politikasını yönetenlerle, stratejik şirketlere yatırım yapan iş insanlarını birbirinden ayırmak gerekiyor. Rusya’nın para politikasının başındaki isim, Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina’dır. Ufa doğumlu Nabiullina, Tatar Türküdür. Faiz kararları, enflasyonla mücadele ve rublenin istikrarı, başında bulunduğu kurumun temel sorumlulukları arasındadır.

Elvira Nabiullina’nın uzun süredir Rusya Merkez Bankası Başkanlığını sürdürmesinin temelinde, Vladimir Putin’in güveni ve ekonomik krizleri yönetme becerisi bulunuyor. Kremlin’deki ağırlığı, eski ekonomi bakanı ve Putin’in ekonomi danışmanı olarak kazandığı tecrübeye dayanıyor.

Yaptırımlar karşısında finansal istikrarı koruma çabaları, yüksek faiz politikasına yönelik sert eleştirilere rağmen konumunu güçlendiriyor. Rusya’nın para politikasında ise enflasyonla mücadeleyi önceleyen yaklaşımıyla faiz kararlarının ve finansal istikrar tedbirlerinin yönünü belirleyen başlıca isimlerden biri olarak öne çıkıyor.

Elvira Nabiullina: Rusya’nın para politikasını yöneten Tatar kökenli ekonomist

Elvira Sahipzadovna Nabiullina, Haziran 2013’ten beri Rusya Federasyonu Merkez Bankası Başkanlığı görevini yürüten ekonomist ve eski bakandır. 29 Ekim 1963’te, bugün Başkurdistan Cumhuriyeti’nin başkenti olan Ufa’da doğdu. Rusya’nın ekonomi yönetiminde bakanlık, Kremlin danışmanlığı ve merkez bankası başkanlığı gibi önemli görevler üstlendi.

Etnik kökeni, ailesi, eğitimi

Nabiullina, Tatar kökenli bir aileden gelmektedir. Babası Sahipzad, bir araç işletmesinde şoför; annesi Züleyha ise cihaz üretimi yapan bir fabrikada operatör olarak çalışıyordu. Mütevazı bir işçi ailesinde büyüdü.

Ufa’daki 31 numaralı okulun ardından Moskova Devlet Üniversitesi İktisat Fakültesine girdi ve 1986’da mezun oldu. Daha sonra aynı üniversitede lisansüstü eğitim aldı. Ancak hazırladığı adaylık tezini savunmadı. Bu nedenle kendisini “ekonomi doktoru” olarak tanıtmak doğru değildir. Nabiullina, 2014’te yayımlanan bir söyleşide bu durumu bizzat açıklamıştır.

Meslek hayatı ve görevleri

Nabiullina’nın kariyeri, Sovyetler Birliği’nin dağıldığı dönemde ekonomik reform çalışmalarına katılmasıyla gelişti. Başlıca görevleri; 1991–1994: Sovyet Bilim ve Sanayi Birliği ile ardından Rusya Sanayiciler ve Girişimciler Birliğinde ekonomi politikası uzmanlığı.

1994–1997: Rusya Ekonomi Bakanlığında ekonomik reform birimlerinde yöneticilik, 1997–1998: Ekonomi Bakan Yardımcılığı, 1998–2000: Promtorgbank, Avrasya Derecelendirme Servisi ve Stratejik Araştırmalar Merkezinde yöneticilik.

2000–2003: Ekonomik Kalkınma ve Ticaret Bakanı Birinci Yardımcılığı, 2003–2005: Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanlığı, 2005–2007: Rusya’nın G8 dönem başkanlığı hazırlıklarında uzmanlık konseyi başkanlığı ve araştırma yöneticiliği.

2007–2012: Ekonomik Kalkınma ve Ticaret Bakanlığı; 2008’de yapılan düzenlemenin ardından Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, 2012–2013: Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in ekonomi konularındaki yardımcılığı görevlerinde bulundu,.

Haziran 2013’ten itibaren, Rusya Merkez Bankası Başkanlığı yaptı. Nisan 2022’de Devlet Duması tarafından yeniden beş yıllığına görevlendirildi. Ekim 2026 itibarıyla görevini sürdürüyor. Mevcut görev süresi Haziran 2027’de sona erecek.

Merkez Bankasındaki sorumlulukları ve önemi

Nabiullina, Rusya’nın para politikasını ve finansal sisteminin denetimini yürüten kurumun başındadır. Başkanlığını yaptığı bankanın temel sorumlulukları arasında fiyat istikrarı, rublenin istikrarı, bankaların ve diğer finans kuruluşlarının denetimi bulunur. Faiz kararları, başkanın da yer aldığı Yönetim Kurulu tarafından alınır.

Özellikle 2022’de başlayan geniş kapsamlı Batı yaptırımları sonrasında Rusya’nın finansal sisteminin işleyişini koruma çabalarında öne çıktı. Enflasyonu düşürmek amacıyla izlediği yüksek faiz politikası, iş dünyasında ve siyasi çevrelerde eleştirilere yol açtı. Buna karşılık destekçileri, uygulamalarının ekonomik istikrarın korunmasına katkı sağladığını savunmaktadır.

Eşi ve oğlu

Nabiullina, ekonomist ve akademisyen Yaroslav Kuzminov ile evli. Moskova Yeni Devlet Üniversitesindeki lisansüstü eğitimi sırasında tanıştığı Kuzminov, Moskova’daki Ulusal Araştırma Üniversitesi Yüksek Ekonomi Okulunun (HSE) kurucularından ve eski rektörü. Çiftin 1988 doğumlu Vasili Kuzminov adlı bir oğlu var.

Vasili, HSE’de sosyoloji eğitimi aldı ve Manchester Üniversitesinde öğrenimini sürdürdü. Sosyoloji alanında araştırmalar yaptı ve HSE’de ders verdi. Kamuya açık kaynaklar, güncel görevinden çok geçmiş akademik çalışmalarına ilişkin bilgi sunmaktadır.

Özbekistan’dan Londra’ya uzanan servet: Alişer Usmanov’un İngiltere’deki ekonomik ağı

Rusya’nın büyük sermaye çevrelerinde öne çıkan Alişer Usmanov ise Özbek Türküdür. Metal, madencilik, telekomünikasyon ve teknoloji yatırımlarıyla tanınır. Alişer Burhanoviç Usmanov, 9 Eylül 1953’te Özbekistan’ın Çust şehrinde doğan, servetini ağırlıklı olarak Rusya’da kazanan Özbek kökenli milyarder iş insanıdır.

Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsünde eğitim gördü; 2000–2014 yıllarında Gazprom Investholding’i yönetti. Forbes, 10 Ekim 2026 itibarıyla net servetini yaklaşık 14 milyar dolar olarak hesaplıyor; bu rakam nakit parasını değil, varlıklarının tahmini net değerini ifade ediyor.

Servetinin temelini USM çatısı altındaki madencilik, metalürji ve telekomünikasyon yatırımları; özellikle Metalloinvest, MegaFon ve Udokan Copper oluşturuyor. Küresel yatırım geçmişinde Facebook ve Alibaba bulunurken, Forbes güncel portföyünde Xiaomi hisselerine de yer veriyor.

Rusya vatandaşı Usmanov’un İngiltere’deki ekonomik ilişkileri, sanayi yatırımları, futbol ve gayrimenkul üzerinden gelişti. İngiliz-Hollandalı çelik grubu Corus’a yatırım yaptı; Britanyalı-İranlı iş ortağı Farhad Moshiri ile Arsenal hisselerini satın aldı ve yaklaşık yüzde 30’luk payını 2018’de Stan Kroenke’ye 550 milyon sterline sattı.

USM üzerinden Everton ile antrenman tesisi ve stadyum isim haklarına ilişkin ticari anlaşmalar kurdu. İngiliz hükümeti, 2022’deki yaptırım açıklamasında Londra’daki Beechwood House ile Surrey’deki Sutton Place’i onun varlıkları arasında saydı.

Ancak güncel mülkiyetin vakıf ve şirket yapıları üzerinden tartışmalı olduğu belirtiliyor. İngiltere’nin Mart 2022’de uyguladığı mal varlığı dondurma ve seyahat yasağı, bu ticari ilişkileri ciddi biçimde sınırlandırdı; Everton da bağlantılı şirketlerle sponsorluklarını askıya aldı.

Rusya’nın maden ve demiryolu devlerinde pay sahibi: Buharalı milyarder İskender Mahmudov

Bir diğer Özbek iş insanı İskender Mahmudov da metal ve madencilik yatırımlarıyla öne çıkar. İskender Mahmudov, 5 Aralık 1963’te Özbekistan’ın Buhara şehrinde doğan, Rusya vatandaşı milyarder iş insanıdır.

Taşkent’te şarkiyat eğitimi aldı; servetini ağırlıklı olarak madencilik, metalürji ve demiryolu sanayisinde oluşturdu. Ural Madencilik ve Metalürji Şirketinin (UMMC) kurucularından ve eski başlıca hissedarlarından olan Mahmudov, lokomotif ve demiryolu araçları üreticisi Transmashholding’de de pay sahibidir.

İngiltere bağlantılı iş geçmişinde, Londra merkezli Reuben kardeşlerin de yer aldığı Trans-World Group ile çalışması dikkat çeker. UMMC, 2022’de kontrol sahibi ortaklıktan ve yönetim kurulundan ayrıldığını açıklasa da Forbes, ilgili hisseleri servet hesabına katmayı sürdürmektedir.

Finanstan Limanlara Uzanan Bir İsim: Ziyavudin Magomedov

Ziyavudin Magomedov, Dağıstanlı ve Avar kökenli bir iş insanıdır. Magomedov’un önemi, Rusya’nın para politikasındaki bir görevinden değil; finans, enerji, liman ve lojistik alanlarında kurduğu şirket ağından kaynaklanır.

Kendi biyografi sayfasına göre 1968 doğumlu Magomedov, 1993’te Moskova Devlet Üniversitesi’nin uluslararası ekonomi bölümünden mezun oldu; 2000’de aynı üniversitede ekonomi doktorasını tamamladı.

Üniversite yıllarında bilgisayar ve elektronik eşya ticareti yaptı. 1993’te kardeşi Magomed Magomedov ve kuzeni Ahmed Bilalov ile Interfinance şirketini kurarak döviz cinsinden tahvil işlemlerine ve fon yönetimine yöneldi.

Akademik bir çalışmaya göre 1994’te ortakların kendi sermayesi yaklaşık 15 milyon dolara, yönettikleri fonlar ise 50–60 milyon dolara ulaştı.

Magomedov, daha sonra Summa Grubu üzerinden petrol ve doğal gaz, mühendislik, inşaat, liman işletmeciliği ve taşımacılık alanlarına yayıldı. Transneft ile ortak olduğu Novorossiysk Ticari Deniz Limanı’nın yönetim kurulu başkanlığını 2011’de üstlendi.

Summa ile Transneft, şirketin yüzde 50,1’lik kontrol payını birlikte elinde tutuyordu. Şirketin depo sertifikalarının Londra Borsası’nda işlem görmesi, bu yatırımın uluslararası sermaye piyasalarıyla bağlantısını oluşturuyordu.

FESCO yatırımında ise ABD merkezli özel sermaye şirketi TPG ile ortaklık kurdu. Vladivostok Limanı’nı da kapsayan bu yatırım, onun Pasifik taşımacılığı ve lojistik faaliyetlerindeki etkisini artırdı. TPG’nin FESCO’da dolaylı ekonomik payı yüzde 17,5’ti; şirketin gözetimine ilişkin bazı hakları da bulunuyordu.

Burada coğrafi ayrımı korumak gerekir. Novorossiysk Karadeniz’de, Vladivostok ise Pasifik kıyısındadır. Magomedov’un bu yatırımları, okuyucunun sıraladığı Baltık limanlarını kontrol ettiği anlamına gelmez. Bununla birlikte, limanların ticari kazanç kadar stratejik güç bakımından da önem taşıdığını gösteren bir örnek oluşturur.

İngiliz sermayesiyle ortak yatırım ve yönetim ilişkisi

Magomedov’un İngiliz iş dünyasıyla somut bağlantılarından biri, Richard Branson ve Virgin Grubu üzerinden gelişti. Magomedov’un Caspian Venture Capital fonu, ABD merkezli Hyperloop One’a yatırım yaptı.

Virgin Grubu’nun 2017’de şirkete ortak olmasıyla şirketin adı Virgin Hyperloop One oldu. Branson yönetim kurulu başkanlığını üstlenirken Magomedov, kurulda eş icracı başkan olarak görev yaptı. Böylece aynı şirkette sermaye yatırımı ve yönetim sorumluluğu paylaştılar.

Aralık 2017’de Caspian Venture Capital ile Dubai merkezli DP World, şirkete ayrı ayrı 25 milyon dolar sağladı. Dönemin haberine göre iki yatırımcının her biri yönetim kurulundaki oyların yaklaşık yüzde 31’ini elinde tutuyordu.

Bu, Magomedov’un ortak yatırım yaptıkları şirkette kayda değer karar gücü bulunduğunu gösteriyordu. Söz konusu yetki, Virgin Grubu’nun diğer şirketlerini kapsamıyordu.

Caspian Venture Capital’in yatırımları arasında Uber, yapay elmas üreten Diamond Foundry ve turistik etkinlik platformu Peek de bulunuyordu. Magomedov’un iş ağı, Rusya’nın enerji ve altyapı sektörlerinin yanında ABD teknoloji çevrelerine ve İngiliz sermayesiyle ortak yatırımlara uzanıyordu.

Bu ilişkiler, ticari bağlantıları ortaya koyar; Londra ile Moskova arasındaki askerî diyalog arayışının bu şirketler tarafından yönlendirildiğini de bir tarafa kaydedin .

Baltık Limanlarının Stratejik Anlamı

Okuyucunun mesajında sıraladığı Primorsk, Ust-Luga, Vysotsk, St. Petersburg, Kaliningrad ve Vyborg, Rusya Federasyonu’nun Baltık Denizi çevresindeki ticaret, enerji ve güvenlik coğrafyasının parçalarıdır.

St. Petersburg, Rusya’nın ikinci büyük şehri ve önemli liman merkezlerinden biridir. Leningrad Bölgesi’ndeki Primorsk, petrol ihracatı açısından önem taşır. Ust-Luga, enerji ve çeşitli yüklerin taşındığı büyük bir liman kompleksidir.

Vysotsk, Finlandiya Körfezi kıyısındaki enerji ve yük taşımacılığı merkezlerinden biridir. Vyborg ise Finlandiya sınırına yakın konumuyla tarihî ve stratejik önem taşır.

Kaliningrad’ın konumu farklıdır. Polonya ile Litvanya arasında bulunan bu Rus bölgesinin, Rusya anakarasıyla doğrudan kara bağlantısı yoktur. Bu nedenle Kaliningrad, ticari işlevlerinin yanında askerî varlığı ve coğrafi konumuyla da Baltık güvenliği tartışmalarının merkezinde yer alır.

Bu noktalar, Rusya’nın Avrupa’ya açılan deniz yollarını ve enerji ihracatını tartışırken önem kazanır. Ancak her limanın işlevi ve askerî ağırlığı aynı değildir.

Kiev, Londra ve Brüksel Washington’a neden itiraz edebilir?

Kiev, Londra, Brüksel ve Washington, siyasi karar merkezlerini temsil ediyor. Kiev Ukrayna’nın, Londra Birleşik Krallık’ın, Washington ABD’nin başkentidir.

Brüksel ise Belçika’nın başkenti olmasının yanında NATO karargâhına ve Avrupa Birliği’nin başlıca kurumlarına ev sahipliği yapar. Bununla birlikte, AB ve NATO’nun kararları tek bir merkez tarafından değil, üye devletlerin katılımıyla alınır.

Buradaki “meydan okuma” ifadesini askerî çatışma olarak değil, müttefikler arasındaki diplomatik ve stratejik itiraz olarak okumak daha yerinde olur.

Washington’ın savaşı hızla durdurmayı önceleyen bir uzlaşmaya yönelmesi durumunda Kiev, kabul edilemez gördüğü toprak ve güvenlik tavizlerine karşı çıkabilir.

Londra ile bazı Avrupa başkentleri de Rusya’nın elde edeceği kazanımların Avrupa güvenliği üzerindeki sonuçlarını farklı değerlendirebilir. Bununla birlikte, Brüksel’i bütün Avrupa ülkelerinin aynı görüşte olduğu tek bir siyasi irade gibi ele almak doğru olmaz.

ABD’nin Avrupa savunmasındaki sorumluluklarını azaltması ihtimali de ayrışmayı derinleştirebilir. Böyle bir durumda Birleşik Krallık ve Avrupalı müttefikler, kendi savunma kapasitelerini artırmaya ve karar süreçlerinde daha bağımsız hareket etmeye yönelecektir.

Baltık Denizi’nin güvenliği, enerji taşımacılığı ve ticaret yolları, bu tartışmanın somut alanlarından biridir. Washington küresel önceliklerini gözetirken Avrupa devletleri, coğrafi yakınlık nedeniyle Rusya’nın Baltık’taki faaliyetlerine farklı ağırlık verebilir.

Bu durumun, müttefiklerin tehdit değerlendirmeleri ve uygulamak istedikleri politikalar arasında görüş ayrılıkları doğurması kaçınılmaz.

Magomedov’un iş ağının dağılması

Magomedov’un hikâyesi, uluslararası ortaklıkların siyasi ve hukuki risklerden bağımsız olmadığını da gösteriyor. Summa Grubu’nun ortakları Ziyavudin Magomedov ve kardeşi Magomed Magomedov, 31 Mart 2018’de kamu kaynaklarını zimmetlerine geçirmek ve organize suç örgütü kurmak suçlamalarıyla tutuklandı.

Soruşturma, kamu ihaleleri kapsamında altyapı ve enerji projelerine ayrılan yaklaşık 2,5 milyar rublenin usulsüz biçimde ele geçirildiği iddiasına dayanıyordu. Dosyada, Kaliningrad’daki 2018 Dünya Kupası stadyumuyla bağlantılı inşaat işleri de bulunuyordu. Magomedov kardeşler suçlamaları reddetti.

Aralık 2022’de suç örgütü kurma ve kamu projelerindeki kaynakları zimmete geçirme suçlarından 19 yıl hapse mahkûm edildi. Aralık 2023’te cezası 18 yıl 6 aya indirildi.

Magomedov, varlıklarının devlet destekli bir girişimle elinden alındığını ileri sürerek Londra’da yaklaşık 14 milyar dolarlık dava açtı. Bunlar onun dava iddialarıdır. Kendisini Seladore Legal’in temsil ettiği dava 2025’te reddedildi; Transneft’e ilişkin karara karşı temyiz izni de verilmedi.

Forbes’un 2017’de yaklaşık 1,4 milyar dolar servet biçtiği Magomedov hakkında Kasım 2025’te kişisel iflas kararı verildi. Son doğrulanabilen yer bilgisi, Ocak 2025 itibarıyla Kirov bölgesindeki bir ceza kolonisinde tutulduğudur.

Limanlar, Sermaye ve Güvenlik Kararları

Okuyucunun mesajı, Baltık limanları üzerinden daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor: Rusya ile ilişkilerin geleceğini belirlerken Washington, Kiev, Londra ve Avrupa başkentlerinin öncelikleri ne ölçüde örtüşüyor?

Magomedov’un şirket ağı, Rus sermayesinin İngiliz, Amerikan ve Körfez yatırımcılarıyla aynı projelerde buluşabildiğini gösteriyor. Ancak şirket ortaklıklarından devletlerin askerî ve diplomatik kararlarına doğrudan bir neden ilişkisi kurmak için ayrıca kanıt gerekiyor. Londra ile Moskova arasındaki diyalog arayışını değerlendirirken finans çevrelerinin çıkarlarını araştırmak anlamlıdır. Bu araştırmanın sağlam zemini ise şirket kayıtları, ortaklık yapıları, yönetim görevleri ve karar süreçlerine ilişkin doğrulanabilir bilgilerdir.

Baltık limanları ticaretin ve güvenliğin kesiştiği noktaları oluştururken Kiev, Londra, Brüksel ve Washington bu coğrafyaya farklı önceliklerle bakabilir. Transatlantik ittifak içindeki olası ayrışma da bu önceliklerin hangi koşullarda ortak bir siyasete dönüşeceği veya birbirinden uzaklaşacağı sorusunda düğümlenir.

Avrasya/Turan jeopolitiğinin Rusya kanadında Türk önderler

Londra–Moskova arasındaki askerî diyalog arayışı ile Baltık limanları üzerinden şekillenen güç mücadelesi, Avrasya’nın geleceğinde askerî kapasitenin yanında para yönetiminin, üretimin ve sermaye ağlarının da belirleyici olduğunu gösteriyor.

Bu tabloda Tatar Türkü Elvira Nabiullina’nın Rusya’nın para politikasındaki ağırlığı, Özbek Türkü Alişer Usmanov’un metal, telekomünikasyon ve teknoloji yatırımları, İskender Mahmudov’un madencilik ve sanayi alanındaki etkisi özellikle dikkat çekiyor.

Bu isimlerin konumları, Türk dünyasının ekonomik birikiminin Rusya’nın finansal ve üretim gücüne sunduğu katkıyı ortaya koyuyor. Ancak ortak köken, kendiliğinden ortak bir Turan siyaseti anlamına gelmiyor; bu aktörlerin faaliyetleri Rusya’nın kurumsal yapısı ve kendi ekonomik çıkarları içinde şekilleniyor.

Türkiye açısından asıl stratejik mesele, bu birikimi tanımak ve Türk dünyasıyla kurulacak finans, sanayi ve ticaret ilişkilerini somut ortaklıklara dönüştürmektir

Avrasya/Turan jeopolitiği, kültürel yakınlığı ekonomik iş birliğiyle güçlendirdiği ölçüde uluslararası güç dengelerinde ağırlık kazanabilir. Londra, Moskova ve Washington arasındaki hesaplaşmayı değerlendirirken, Rus ekonomisinin merkezinde etkili olan Türk kökenli isimleri de bu nedenle dikkatle izlemek gerekir.

İlgili Kaynakça

https://www.cbr.ru/eng/about_br/

https://cbr.ru/eng/about_br/nabiullinaes/

https://www.kommersant.ru/doc/8208989

https://www.cbr.ru/press/event/?id=5125

https://ziyavudin-magomedov.info/biography/

https://interfax.com/newsroom/top-stories/60979/

interfax.com/newsroom/top-stories/29574

forbes.com/profile/alisher-usmanov

rosmorport.com/filials/spb_serv_nav

rbc.ru/person/62a88a7d9a7947d212e88c0a

https://x.com/MASAOMORITR/status/2108758673250251105