Ömür ÇELİKDÖNMEZKöşe YazarıLondraa ile Moskova’nın Askerî Diyalog Arayışının Perde Arkasında Londra Bankerlerinin Çıkarları mı Var?
Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Nükleer güce sahip İngiltere ile Rusya arasındaki iletişim arayışını açık kaynak istihbaratından takip etmek mümkün. Ukrayna’yı imzaladığı ikili askerî ve ekonomik anlaşmalarla yüreklendiren, Rusya Federasyonu’na karşı kışkırtarak savaşmaya yönlendiren İngiltere, şimdi hiçbir şey olmamış gibi Moskova ile anlaşmanın yollarını arıyor. Kamuoyuna yansıyan haberler bu girişimleri ifşa ederken, Londra merkezli finans şirketlerinin çıkarlarını koruma arayışı da açığa çıktı.
Londra ile Moskova arasındaki askerî iletişim kanallarının yeniden kurulması yönündeki tartışmalar, Ağustos 2026’da diplomatik gündemde yerini alması, The Times’ın bir haberiyle başladı.
Londra’nın, iki nükleer güç arasında yanlış hesaplama riskini azaltmak amacıyla kesilen askerî diyaloğu yeniden başlatma arayışı ifşa oldu. Daha doğrusu, bu girişim Londra bankerlerinin Ukrayna’yı parsel parsel Rusya’ya satma teklifi olarak okunabilir.
İngiliz hükümetinin bir sözcüsü de Moskova ile askerî iletişim kanallarının yeniden açılmasına yönelik ilgiyi dile getirmekten çekinmedi.
Soru şu: Askerî diyaloğu yeniden başlatma arayışı adı altında Rusya’ya önce Ukrayna’yı, ardından Avrupa’yı paylaşma teklifini götüren İngiliz tarafında, bu projeyi hangi güç odağı hazırlıyor? İngiliz ordusu mu, Kraliyet bürokrasisi mi, dışişleri ve sömürge politikalarını yöneten kadrolar mı, yoksa Londra’nın finans çevreleri mi?
Karadeniz’deki uçak krizinden ataşelerin sınır dışı edilmesine
Bu arayışın geçmişinde, Eylül 2022’de Karadeniz üzerinde yaşanan uçak krizi mevcut. Dönemin İngiliz Genelkurmay Başkanı Amiral Tony Radakin ile Rusya Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov arasındaki son doğrudan görüşme, bu olayın ardından gerçekleşti.
Ekim 2022’de Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ile İngiliz mevkidaşı Ben Wallace arasında ayrıca bir telefon görüşmesi yapıldı. Sonraki dönemde üst düzey askerî iletişimin kesilmesi, sahadaki gerilimleri yönetebilecek doğrudan temas mekanizmalarına duyulan ihtiyacı artırmış olmalı.
İlişkiler, Mayıs 2024’te askerî ataşelerin karşılıklı olarak sınır dışı edilmesiyle daha da gerildi. İngiltere, 8 Mayıs’ta Rus savunma ataşesini sınır dışı edeceğini açıklayınca Rusya da 16 Mayıs’ta İngiliz savunma ataşesinin ülkeden ayrılmasını istedi.
Bu hamleler, iki ülkenin savunma alanındaki diplomatik temas imkânlarını daraltığı imajı verdi. İmaj diyorum çünkü Londra ve Moskova dünya kamuoyundan görüşme ve işbirliğini gizlemek için böyle bir yola başvurmuş gözüküyor.
Moskova ilk adımı Londra’dan bekliyor
Ağustos 2026’da gündeme gelen iletişimi yeniden kurma arayışına Moskova, ilk adımı Londra’nın atması gerektiğini belirterek karşılık verince, İngilizlerin çoktan Kremlin teşebbüsü deşifre oldu.
Rusya Dışişleri Bakanlığının açıklamasında, Rus askerî ataşesinin sınır dışı edilmesiyle geleneksel savunma iletişimini İngiltere’nin bozduğu savunuldu. Moskova, Londra’dan zaman zaman temasların yeniden başlatılmasına yönelik işaretler aldığını, ancak bunları somut adımların izlemediğini belirtti..
The Times kaynaklı haberleri aktaran Ukrayna merkezli Militarnyi ve UNN, doğrudan askerî iletişimin yokluğunun yanlış değerlendirme riskini artırdığına dikkat çekmişti.
Rusya menşeli EADaily ise Moskova’nın, askerî temasların yeniden kurulması konusunda sorumluluğu İngiliz hükümetine yükleyen açıklamasını aktardı. Böylece tarafların iletişim ihtiyacına ilişkin değerlendirmeleri, ilk adımı kimin atacağı meselesinde düğümlendi.
Denizlerdeki gerilim ve nükleer tırmanma kaygısı
İngiltere’de askerî ve diplomatik çevrelerden gelen çağrıların merkezinde, denizde veya havada yaşanabilecek bir olayın daha geniş bir çatışmaya dönüşmesini önleme kaygısı var.
Neden mi? Çünkü Karadeniz, Kuzey Denizi, Manş Denizi ve Baltıklar’daki askerî hareketlilik, kriz anlarında hızlı ve doğrudan iletişimin önemini artırmaktadır da ondan.
İki ülkenin nükleer kapasitesi, yanlış hesaplamaların doğurabileceği sonuçları daha da ağırlaştırmakta. Bu nedenle acil durum iletişim kanallarının, siyasi gerilimler sürerken de açık ve işlevsel olması stratejik bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor.
City of London’ın jeopolitik risk hesabı
Aslında savaşta ölenler, yaralananlar, sakat kalanlar City of London’ın umurunda değil. Çünkü onlar, “Bir damla petrol, bir damla kandan daha değerlidir.” diyen eski İngiltere Başbakanı Sir Winston Churchill’in geleneğinden besleniyorlar. Churchill bu cümleyi 1936 yılında İngiltere Avam Kamarasında söylemişti.
Gelişmelerin ekonomik boyutunda ise Londra’nın finans merkezi City of London ile uluslararası deniz ticareti ağlarının çıkarları söz konusu. Askerî diyaloğun yeniden kurulmasına yönelik çağrılar güvenlik gerekçeleriyle gündeme gelse de, jeopolitik risklerin ticari sonuçları sigortacılık, taşımacılık ve finans sektörlerini doğrudan ilgilendiriyor.
Bu riskler; Lloyd’s of London sigorta piyasasının yanı sıra Aon plc, Willis Towers Watson (WTW), NorthStandard ve Thomas Miller yönetimindeki The UK P&I Club gibi sigorta, reasürans aracılığı ve gemi sahiplerinin sorumluluk teminatı alanlarında faaliyet gösteren kuruluşlar açısından önemli.
Denizlerdeki askerî gerilim; sigorta primlerini, teminat koşullarını ve ticari seferlerin maliyetlerini etkileyebilecek bir belirsizlik yaratıyor.
Deniz ticaretinde güzergâh, navlun ve yaptırım baskısı
Karadeniz ve Baltıklar’daki askerî sürtüşmeler, Clarksons (Clarkson PLC) ve Braemar PLC gibi gemi brokerliği kuruluşlarının faaliyet gösterdiği navlun, gemi kiralama ve alım-satım piyasalarını da yakından ilgilendirmekte. Güzergâh değişiklikleri, yaptırımlar ve güvenlik kaygıları, taşımacılık kararlarını ve ticaretin öngörülebilirliğini olumsuz etkilemekte.
Rothschild & Co ve finansal öngörülebilirlik
Finansal danışmanlık ve yatırım bankacılığı açısından bakıldığında, Rothschild & Co gibi kuruluşların faaliyet gösterdiği birleşme, finansman ve borç yapılandırma alanları da jeopolitik belirsizliğe duyarlı.
Bu çerçevede askerî gerilimin yönetilmesi, ticari işlemlerin sürdürülebilirliği ve yatırım kararlarının öngörülebilirliği bakımından önem taşıyor. Savaşı askerler değil, finansörler yönetiyor , dolayısıyla bu savaş finansal çevreler ne zaman isterse, o zaman biter. Do you understand?
Askerî iletişimin ticaret ve finans açısından önemi
Dolayısıyla Londra–Moskova hattında kurulacak güvenilir bir askerî iletişim mekanizması, güvenlik ile ekonomik çıkarların kesiştiği bir noktada duracaktır. Olası bir kazanın kontrolsüz tırmanmaya dönüşmesini önleyecek doğrudan temas, deniz ticaretinin sürekliliği ve finans piyasalarının risk yönetimi açısından da değer taşıyor. . Moskova ise bu mekanizmanın yeniden kurulması için ilk resmî adımı Londra’dan beklediğini açıkladıı ve İngiliz girişimlerinden özellikle Avrupa Birliğini, ABD ve Çini bilgilenmesini sağladı.
Londra–Moskova Diyaloğunda Avrupa’nın devre dışı bırakılması
Son gelişmelere bakılırsa, Kıta Avrupasının güvenlik sistemi, büyük güç siyasetinin gölgesinde Londra– Moskova diyaloğunun jeopolitik riskleriyle yüzleşmek zorunda.
Londra–Moskova hattındaki potansiyel askerî diyalog arayışları, Avrupa güvenliği açısından çok katmanlı bir yapısal krize işaret etmektedir. Bu jeopolitik yönelimlerin doğurabileceği en büyük tehdit, kıtanın kaderini belirleyecek diplomatik temasların Avrupa Birliği’nin tamamen dışlandığı ikili bir siyasi pazarlığa dönüşmesi ihtimalidir.
Avrupa'nın cok taraflı karar mekanizmalarından dışlanma tehlikesi
Ukrayna’nın geleceği ve Avrupa’nın genel güvenlik mimarisi, AB kurumlarının ve üye ülkelerin katılımı olmadan masaya yatırılırsa, birlik sonuçlarına doğrudan katlanacağı kararların tamamen dışında bırakılacaktır. Bu durum, Soğuk Savaş dönemindeki gibi Avrupa'nın büyük güçlerin kendi aralarında uzlaştığı bir nüfuz alanına bölünmesi ve kıta ülkelerinin jeopolitik nesnelere dönüşmesi riskini tetikler.
Enerji krizinin ekonomik ve stratejik sınırlandırmaları
Yaşlı kita Avrupa, son yıllarda Rus enerji kaynaklarına erişimin radikal bir şekilde daralmasıyla ciddi tedarik ve enflasyon krizleriyle yüz yüze.
Küresel pazarlıkların enerji koridorları üzerinden yürütülmesi, Avrupa'nın alternatif enerji güzergâhlarını ve ekonomik hareket alanını kısıtlıyor.
Bu süreç, stratejik altyapıların ve enerji hatlarının ortak güvenceler yerine büyük devletlerin ikili anlaşmalarına ve yaptırım esnekliklerine bağımlı hâle gelmesine yol açtı.
Kurumsal güvenceler karşısında ikili ittifaklar
Avrupa güvenliğinin temel taşı, çok taraflı kurumsal yapılar ve sürdürülebilir kolektif güvenlik mekanizmalarıdır. Ancak evdeki hesap çarşıdaki pazarlığa uymuyor.
Bu gidişle Londra'nın kendi finansal küresel şirketleri haricindeki kurumsal yapıları baypas ederek Moskova ile doğrudan dirsek teması araması, Avrupa’yı birlikte yönlendirme zeminini dinamitleyecek.
Bu durum, ortak birleşik Avrupa dış politikasını parçalayacağı gibi kıtada yeni nüfuz alanları oluşturma arayışlarına zemin hazırlayacak. İşte bu zemini Londra, Kremlin elitleriyle hazırlık aşamasında. Yakında pişirip servis ederler.
İngiltere'nin savunma diplomasisi ve güvenlik arayışları
Birleşik Krallık Parlamentosu Dışişleri Komitesinin 15 Temmuz 2026’da başlattığı Rusya incelemesi, Londra’nın savaş sonrasında Moskova ile nasıl bir ilişki kuracağını sorguluyor. İnceleme; uzun vadeli stratejiyi, ateşkes koşullarını ve olası bir anlaşmanın Avrupa güvenliğine etkilerini birlikte ele alıyor.
Dolayısıyla İngiltere’nin gündeminde yalnızca Ukrayna’ya askerî destek vermek bulunmuyor; Rusya ile gerilimin süreceği bir ortamda ilişkilerin nasıl yönetileceği de tartışılıyor.
Bu tartışmanın askerî ayağında doğrudan iletişim kanallarının yeniden açılması yer alıyor. The Times’ın 11 Ağustos 2026 tarihli haberi bunun ispatı.
The Times; Moskova ve Kiev’de görev yapmış eski İngiliz savunma ataşesi John Foreman’ın, üst düzey askerî temasların yeniden kurulmasını savunan3 görüşlerini gündeme taşımıştı.
John Foreman’ı sıradan bir diplomat sanmayın. İngiltere’nin Moskova ve Kiev’deki savunma ataşesi olarak görev yapan Foreman, bakanlara stratejik danışmanlık sağlamış ve İngiltere Genelkurmay Başkanı’nı temsil etmiştir. ABD, NATO ve AB nezdinde de askerî ve diplomatik görevler üstlenen Foreman, aynı zamanda bir Chatham House uzmanıdır.
John Foreman’ın görüşlerine yer verilen haberde öne çıkan kaygı, denizde yaşanabilecek bir olayın yanlış değerlendirilerek daha geniş bir çatışmaya dönüşmesi. Londra açısından Moskova ile konuşmak, bu çerçevede, karşı tarafın niyetini anlamanın ve kontrolsüz tırmanmayı önlemenin aracı.
Ancak bu güvenlik arayışının ekonomik çıkarlarla kesiştiği de gözden kaçırılmamalı. Royal United Services Institute for Defence and Security Studies /Kraliyet Birleşik Hizmetler Savunma ve Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü RUSI’nin Rusya kaynaklı düşmanca faaliyetlerin İngiltere’ye maliyetini ele alan değerlendirmesi dikkatle incelenmeli.
Çünkü bu analiz, gerilimin devlet kurumlarının yanı sıra şirketleri ve ekonomiyi de etkilediğini ortaya koyuyor. Bu nedenle askerî diyaloğu savunan çağrılar, sermayenin öngörülebilirlik ve istikrar beklentisiyle de örtüşüyor.
Buradan bakıldığında, eski askerlerin ve uzmanların seslendirdiği güvenlik taleplerinde Londra’nın ticari ve finansal çıkarlarının yankısını duymak mümkün. Bu, onların doğrudan sermaye adına hareket ettiklerini, savundukları politikanın hangi çıkarlarla buluştuğunu gösteriyor.
Birleşik Krallık Parlamentosunun gizli servisin katkısı ile hazırlanmış resmi raporları, Londra'nın Rusya'ya yönelik uzun vadeli stratejik yaklaşımlarını ve ateşkes senaryolarını bu çerçevede değerlendirilmeli.
Diğer taraftan eski askerî ataşeler ve uzmanlar tırmanan gerilimi azaltmak adına Londra ile Moskova arasında koptu kopacak noktaya gelen doğrudan askerî diyalog hatlarının yeniden canlandırılması gerektiğini savunuyor. Savunurlar, çünkü onlar sermayenin sesi.
İlgili Kaynakça
https://committees.parliament.uk/work/9929/russia/
https://www.consilium.europa.eu/en/policies/ukraine/
https://www.chathamhouse.org/about-us/our-people/john-foreman
https://static.rusi.org/280_cr_uk-russia_dialogue_web_version_0.pdf
https://questions-statements.parliament.uk/written-questions/detail/2026-09-03/27125/
https://militarnyi.com/en/news/uk-officials-call-for-military-dialogue-with-russia-to-be-restored/
joint-forces.com/world-news/51076-uk-defence-…
https://soyuzny.media/2026/08/12/the-times-london-hochet-vozobnovit-voennye-kontakty-s-moskvoj/
https://news.az/news/why-russia-says-britain-must-make-the-first-move-to-restore-military-contacts
https://www.daily-sun.com/world/893854/withdrawal-of-envoy-brings-russia-uk-relations-to-a-new-low
Toprak, Serap. 2020. “ANGLO-RUS İLİŞKİLERİNİN YAPILANDIRILMASI BAĞLAMINDA 1908 REVAL GÖRÜŞMESİ”. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi 2 (2): 55-67. https://izlik.org/JA63BT42DK.