Beğenilme Uğruna Kendimizden Vazgeçmek

Göreceli bir kavram nasıl oldu da tek bir yüzün, tek bir bedenin ve tek bir ölçünün hükmüne girdi?

Güzellik, insanlık tarihi boyunca anlamı değişen, toplumdan topluma farklılaşan, zamana ve kültüre göre yeniden tanımlanan bir kavramdır. Bir dönemde zarafetin göstergesi sayılan özellikler, başka bir dönemde sıradan kabul edilebilir. Bir toplumda güzellik olarak görülen bir yüz, başka bir toplumda aynı anlamı taşımayabilir. Çünkü güzellik yalnızca gözle görülen bir özellik değil.Kültürün, duyguların, deneyimlerin ve kişisel algıların şekillendirdiği bir değerlendirmedir.

Peki, böylesine göreceli bir kavram nasıl oldu da belli kalıpların içine hapsedildi?

Bugün güzellik, çoğu zaman doğal bir farklılık olarak değil, ulaşılması gereken bir standart olarak sunuluyor. Pürüzsüz bir cilt, belirli yüz hatları, ince bir beden, genç bir görünüm ve kusursuz kabul edilen oranlar… Reklamlar, sosyal medya içerikleri ve dijital filtreler aracılığıyla sürekli yeniden üretilen bu görüntüler, insanlara yalnızca neyin güzel olduğunu söylemiyor, aynı zamanda nasıl görünmeleri gerektiğini de dayatıyor.

Üstelik bu dayatma, çoğu zaman bir tercih özgürlüğü gibi sunuluyor. İnsanlar kendi istekleri doğrultusunda değiştiklerini düşünürken, aslında sürekli karşılarına çıkarılan görüntülerden etkilenebiliyor. Başkalarının beğenileri, zamanla kişinin kendi bedenine bakışını şekillendirebiliyor. Böylece insan, kendisini olduğu hâliyle değerlendirmek yerine, olması gerektiğine inandırıldığı kişiyle karşılaştırmaya başlıyor.

Bu karşılaştırmanın en ağır bedelini ise kişinin özsaygısı ödüyor.

Aynadaki görüntü artık yalnızca fiziksel bir yansıma olmaktan çıkıyor.Yeterliliğin, kabul görmenin ve sevilmeye layık olmanın ölçüsüne dönüşüyor. Bir kırışıklık yaşanmışlığın izi olmaktan çıkarılıp giderilmesi gereken bir kusur, bedenin doğal değişimi bir eksiklik, farklı yüz hatları ise düzeltilmesi gereken ayrıntılar olarak algılanabiliyor.

Oysa insanın değeri, yüzünün simetrisiyle ya da bedeninin ölçüsüyle belirlenemez. Güzellik ölçülerine uymak, daha değerli, bu ölçülerin dışında kalmak ise daha az değerli olmak anlamına gelmez.

Burada asıl sorgulanması gereken, insanların kendilerini güzelleştirmek istemeleri değil, güzelliğin tek bir biçime indirgenmesidir. Kişinin bakım yapması, makyaj kullanması veya görünümünü değiştirmeyi tercih etmesi elbette kendi kararıdır. Ancak bu karar, yetersizlik duygusuyla besleniyorsa özgürlük ile toplumsal baskı arasındaki sınır bulanıklaşır.

Özellikle gençler açısından bu durum daha da önemlidir. Kimliğin ve benlik algısının geliştiği dönemlerde sürekli ideal beden ve yüz görüntülerine maruz kalmak, kişinin kendisini başkalarıyla kıyaslamasını kolaylaştırabilir. Dijital ortamda kusursuz görünen görüntülerin arkasındaki filtreler, ışık oyunları, seçilmiş açılar ve düzenlemeler çoğu zaman göz ardı edilir. Sonuçta gerçek hayatın doğal çeşitliliği, yapay biçimde oluşturulmuş görüntülerle karşı karşıya getirilir.

Güzellik endüstrisi de bu karşılaştırmadan beslenebilir. Önce bir eksiklik duygusu oluşturulur, ardından bu eksikliği gidereceği iddia edilen ürünler ve uygulamalar sunulur. İnsan, kendisini kabul etmek yerine sürekli değiştirmesi gerektiğine inandığında bu döngü kolayca devam eder.

Belki de artık kendimize şu soruyu sormalıyız. Gerçekten güzel görünmek mi istiyoruz, yoksa güzel kabul edilmenin getireceği onayı mı arıyoruz?

Çünkü bu iki arayış aynı şey değildir.

Güzellik, insanın kendisiyle kurduğu ilişkinin bir parçası olabilir.Ancak kimliğinin tamamı hâline geldiğinde kişiyi dar bir alana sıkıştırır. Oysa insanın yüzü değişir, bedeni yaş alır, zevkleri dönüşür. Hayatın doğal akışı içinde hiçbir görüntü sonsuza kadar aynı kalmaz.

Güzellik, tek bir kalıba sığdırıldığında zenginliğini kaybeder.Farklılıklarıyla kabul edildiğinde ise gerçek anlamını bulur.

Belki de ihtiyacımız olan, herkesi aynı güzellik anlayışına benzetmek değil, farklı güzellik anlayışlarının bir arada var olabildiği bir toplum kurmaktır. İnsanların aynaya baktıklarında yalnızca değiştirmek istedikleri yerleri değil, kendilerine ait olanı da görebilmeleri gerekir.

Çünkü güzellik bir yarış değil, biricikliğin ifadesidir. Ve hiçbir insan, başkasının ölçülerine uymak zorunda olduğu için güzel değildir.