Ömür ÇELİKDÖNMEZKöşe YazarıÖnce Sarıgül, Sonra Özgür Özel mi? Meclis Tutuklamanın Önünü Açar mı?

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Önce Mustafa Sarıgül’ün sonra Özgür Özel’in dokunulmazlıkları kaldırılıp tutuklanırlar mı? Bu mümkün mü? Evet, mümkün? Örneği var mı? Evet, var. Demokrasi kesintiye uğrar mı? Halkın tepkisi ne olur? Parti örgütü ve kamuoyu, diğer siyasi partiler nasıl bir tepki verir? Kimler timsah gözyaşları döker?
1994’te dokunulmazlıkların kaldırılması ve sekiz milletvekilinin tutuklanması

Hatırsanız o süreçte Savcılık fezlekeleri, Başbakanlık tezkereleriyle TBMM’ye iletildi. Dosyaları önce Hazırlık Komisyonu, ardından Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden oluşan Karma Komisyon inceledi.

TBMM Genel Kurulu, 2 Mart 1994’te Demokrasi Partisi (DEP) milletvekilleri Orhan Doğan, Hatip Dicle, Leyla Zana, Ahmet Türk ve Sırrı Sakık ile bağımsız milletvekili Mahmut Alınak’ın dokunulmazlıklarını kaldırdı. Doğan ve Dicle aynı gün Meclis çıkışında, Zana, Türk ve Sakık ise 4 Mart’ta gözaltına alındı. Altı milletvekili 17 Mart’ta tutuklandı.
Genel Kurul, 3 Mart’ta başka fezlekeleri de karara bağladı. Bu kapsamda DEP milletvekili Selim Sadak’ın dokunulmazlığını kaldıran Meclis kararını Anayasa Mahkemesi 21 Mart’ta iptal etti.
Mahkemenin 16 Haziran 1994’te DEP’i kapatmasıyla 13 milletvekilinin Meclis üyeliği sona erdi. Selim Sadak ve Sedat Yurtdaş 2 Temmuz’da tutuklandı.
İki milletvekilinin dosyasının mart ayında tutuklanan altı milletvekilinin dosyasıyla birleştirilmesiyle aynı dava kapsamında tutuklanan milletvekili sayısı sekize çıktı. Şimdi de benzer bir durum mevcut .
İktidar bindiği dalı kesti muhalefet bin pişman

İktidar partisi, Türkiye’nin gündemini belirleme inisiyatifini kendi atadığı bürokratlara yönelik yolsuzluk iddialarına kaptırmış gibi. Fon işlemlerindeki usulsüzlük tartışmaları da bu tablonun son halkası. Parti yönetiminin çabalarına karşın söz konusu iddiaların kamuoyunda yarattığı olumsuz algı, etkisini sürdürüyor.
Tam da bu tartışmaların gölgesinde, geçmişte CHP’de siyaset yapmış ve ardından farklı partilere geçmiş bazı belediye başkanlarının iktidar partisine katılması dikkat çekiyor. Öte yandan CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun tüm partilere yönelik "arınma" çağrısına en güçlü direncin, kendi eski yol arkadaşlarından gelmesi siyasi tablodaki çelişkiyi daha da görünür kılıyor.
Özgür Özel ve arkadaşlarına suç isnadı

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından YENİ Parti Genel Başkanı ve Manisa Milletvekili Özgür Özel hakkında hazırlanan fezleke ile basına yansıyan değerlendirmelerde, siyasetin belediye kaynaklarıyla finanse edildiği iddialarına dayanan "zincirleme şekilde rüşvet almak" suçlamasıne yer verildi.
Anayasa'nın 83. maddesi gereğince milletvekili sıfatı devam eden bir kişi, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali veya seçim öncesi soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar dışında, yasama dokunulmazlığı kaldırılmadan tutuklanamaz, sorgulanamaz ve yargılanamaz.
Anayasa’nın 14. maddesindeki durumlar nelerdir?

Anayasa’nın 14. maddesi, temel hak ve özgürlüklerin DEVLET’in ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı veya insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler için kullanılmasını yasaklar.
Madde ayrıca Anayasa hükümlerinin, temel hakları ortadan kaldırmaya veya Anayasa’nın izin verdiğinden daha fazla sınırlamaya imkân verecek biçimde yorumlanamayacağını belirtir.
Milletvekili dokunulmazlığı açısından 83. madde, 14. madde kapsamındaki durumları soruşturmaya seçimden önce başlanmış olması şartıyla dokunulmazlığa istisna sayar. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ise 83. maddede yer alan ayrı bir istisnadır.
TBMM süreci ve tutuklanma ihtimali
Fezlekenin Meclis Başkanlığı'na sevk edilmesinin ardından Karma Komisyon ve Genel Kurul aşamalarının işletilmesi ve Genel Kurul'da salt çoğunlukla dokunulmazlığın kaldırılması kararı alınması gerekir.
İlhan Cihaner ve diğer hukukçuların yorumlarında işaret edilen temel sonuç da dokunulmazlık zırhı kalkmadığı sürece doğrudan tutuklama tedbiri uygulanamayacağı; ancak Meclis kararıyla dokunulmazlık kaldırıldığında dosyanın yargı mercilerine geçeceği ve yasal şartların oluşması halinde tutuklama kararının hukuken mümkün hale geleceğidir.
Benzer suçlamalarla fezleke düzenlenen diğer milletvekilleri
Ankara ve Antalya cumhuriyet başsavcılıklarının yürüttüğü soruşturmalar, 2024 yerel seçimlerindeki adaylık süreçlerine ilişkin rüşvet ve maddi menfaat sağlama iddialarını konu alıyor.
Basına yansıyan haberlere göre Özgür Özel, Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır, Ankara Milletvekili Umut Akdoğan ve Antalya milletvekilleri Mustafa Erdem ile Cavit Arı hakkındaki dosya, fezleke düzenlenmesi amacıyla Antalya’dan Ankara’ya gönderildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının Özel ve Ağbaba’nın yasama dokunulmazlıklarının kaldırılması istemiyle hazırladığı fezlekeler ise Adalet Bakanlığına gönderildikten sonra TBMM’ye sunuldu.
Yasama dokunulmazlığının kalktığı diğer anayasal haller
İstifa, kesin hüküm, devamsızlık veya yasama döneminin sona ermesi nedeniyle milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde yasama dokunulmazlığı da kendiliğinden ortadan kalkar.
Anayasa’nın 83. maddesine göre dokunulmazlık, ağır cezayı gerektiren suçüstü hâlinde ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa’nın 14. maddesindeki durumlarda uygulanmaz.
Ayrıca anayasa değişikliğiyle getirilecek geçici bir madde, belirli dokunulmazlık dosyalarını topluca bu güvencenin kapsamı dışında bırakabilir.
Özgür Özel ve diğer milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması için kaç oy gerekir?
Fezlekelerin TBMM’ye sunulmasıyla komisyon süreci başlar. Dosyalar Karma Komisyondaki incelemenin ardından Genel Kurulda oylamaya gelirse Mecliste temsil edilen tüm partilerin milletvekilleri ile bağımsız milletvekilleri oy kullanabilir. Genel Kurul her dosyayı ayrı ayrı karara bağlar.
Anayasa’nın 96. maddesine göre Genel Kurul en az 200 milletvekiliyle toplanır. Dokunulmazlığın kaldırılması için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabul oyu vermesi gerekir ve bu sayı 151’in altına düşemez. Örneğin 300 milletvekili katılırsa 151, 400 milletvekili katılırsa 201, 600 milletvekili katılırsa 301 kabul oyu gerekir.
Dokunulmazlık fezlekelerinde adı geçen beş milletvekilinden yalnızca Umut Akdoğan Yeni Parti’nin parti meclisine seçildi
Planlı bir tercih mi? Tesadüf olacağını sanmıyorum. Özgür Özel’in yanı sıra haklarında dokunulmazlıklarının kaldırılması istemiyle fezleke düzenlenen beş milletvekilinden yalnızca Ankara Milletvekili Umut Akdoğan, Yeni Parti’nin 15 Kasım 2026’daki 1. Olağan Kurultayı’nda Parti Meclisine seçildi.
Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır ve Antalya milletvekilleri Mustafa Erdem ile Cavit Arı, Genel Başkan Özgür Özel’in hazırladığı ve kurultayda kabul edilen 160 kişilik listede yer almadı.
Özgür Özel’in fezlekeleri ve Mustafa Sarıgül dosyalarında tutuklama gündeme gelebilir mi?
Savcılık, Özgür Özel ve Veli Ağbaba hakkında, Muhittin Böcek’in 2024’te yeniden aday gösterilmesi karşılığında maddi menfaat sağlandığı iddiasıyla fezleke hazırladı. Dosyada CHP’nin 38. Olağan Kurultayı öncesinde bazı delegelere menfaat vaat edildiği iddiası da yer alıyor.
CHP kurultayına ilişkin butlan kararının ardından önce CHP’de kalan Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül, daha sonra Yeni Parti’ye katıldı. Hakkındaki iddiaların kamuoyuna yansımasının ardından Yeni Parti’den ayrılan Sarıgül’ün, kara para aklama iddiasını da içeren soruşturma dosyası Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildi.
Oğlu Emir Sarıgül, savcılık ifadesinde babasının Yeni Parti’ye para verdiğini ileri sürdü. Sarıgül hakkındaki suçlamaları reddediyor. Dokunulmazlığı kaldırılırsa tutuklanması kısa sürede gündeme gelebilir.
Oylama yapılırsa AK Parti ve MHP’nin 327 sandalyesi birlikte kabul oyu vermeleri hâlinde yeterli. Yeni Parti’nin Özel’in dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı çıkması beklenebilir. CHP, DEM Parti, İYİ Parti ve Yeni Yol’un bu dosyalara ilişkin kesin oy tutumu , oylamada görülür.
Meclis peşin hüküm verirse çarşı karışır mı?
Sarıgül ve Özel’in dosyaları Genel Kurula gelirse her parti verdiği oyun gerekçesini seçmenine açıklamak zorunda kalacak. 1994’ten kalan soru da yeniden gündeme gelecek: Meclis, dokunulmazlık konusunda karar verirken seçmenin temsil hakkını nasıl gözetecek?
Fon işlemlerindeki usulsüzlük iddialarında adı geçenler için gündeme getirilen masumiyet karinesi, Sarıgül ve Özel için de geçerli mi? AK Parti’nin oylamadaki tutumu, her iki durumda da aynı hukuk ölçüsünü gözetip gözetmediğini gösterecek. Meclis, dokunulmazlık oylamasını peşin hükme dönüştürürse işte o zaman çarşı karışacak mı?
Hep birlikte bekleyip göreceğiz!
İlgili Kaynakça
https://www.anayasa.gen.tr/gergerlioglu.htm
https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/
https://www.anayasa.gen.tr/dokunulmazlik.htm
https://tbmm.gov.tr/ParlamentoTerimleriSozluk
bbc.com.im/turkce/articles/ckgpj7jpj64o
https://youtu.be/MVD3ikLiB_g?si=UmMYp9Sz3DIYyAdf
https://kadimhukuk.com.tr/makale/yasama-dokunulmazligi/
https://sen.av.tr/tr/makale/yasama-dokunulmazligi-hakkinda-bazi-sorunlar
hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?id=001…
https://www.sozcu.com.tr/ozgur-ozel-hakkinda-fezleke-4-agustos-2026-p342398?
https://www.diken.com.tr/ozgur-ozel-hakkindaki-uc-dokunulmazlik-dosyasi-mecliste/
https://www.ntv.com.tr/turkiye/galeri-kilicdaroglu-chpdeki-arinma-buyuk-olcude-gerceklesti-1734530
https://bianet.org/haber/ozgur-ozel-e-ankara-c-bassavciligindan-yeni-dokunulmazlik-fezlekesi-322229
https://hakikatadalethafiza.org/sites/default/files/2024-10/DegisenYasaDegismeyenBask%C4%B1_0.pdf
https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Tutanak20230120/24/4/12/5ec2ff7b-ebc7-4cc8-9fb7-7bcb0f46f98c.html
ekonomim.com/gundem/yeni-partide-15-milletvek…
gazeteoksijen.com/amp/turkiye/yeni-parti-1-ol…