Dr. Bestami GÜNDÜZKöşe YazarıMELATONİN: KARANLIĞIN HORMONU
Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Beynimiz Gece Olduğunu Nasıl Anlıyor?
Yazar: Dr. Bestami Gündüz
Güneş battığında ve çevremiz kararmaya başladığında vücudumuzda sessiz bir değişim meydana gelir.
Beynimiz geceye hazırlanır.
Bu hazırlıkta görev alan önemli maddelerden biri melatonin hormonudur.
Ancak melatonin yalnızca uyku getiren basit bir madde değildir. Vücudumuzun gece ve gündüz ritmini düzenleyen biyolojik sistemin önemli parçalarından biridir.
Melatonin Nerede Üretilir?
Melatonin, başlıca beyindeki epifiz bezinden salgılanır.
Salgılanması, gözlerden gelen ışık bilgisiyle bağlantılı biyolojik saat tarafından düzenlenir.
Normal koşullarda karanlık dönem başladığında melatonin düzeyi yükselir ve gündüz ışığıyla birlikte azalır.
Bu nedenle melatonin, vücudumuza biyolojik gecenin başladığını bildiren bir zamanlama sinyali olarak düşünülebilir.
Telefon Ekranları Uykuyu Neden Etkileyebilir?
Akşam saatlerinde parlak ışığa maruz kalmak, melatonin salgılanmasının zamanlamasını değiştirebilir.
Özellikle kısa dalga boylu, mavi ışık bakımından zengin aydınlatmalar biyolojik saat üzerinde etkili olabilir.
Ancak telefon kullanımının uyku üzerindeki etkisi yalnızca ekran ışığından kaynaklanmaz.
İzlenen içerik, duygusal uyarılma ve yatış saatinin gecikmesi de önemlidir.
Melatonin Her Uykusuzluğun İlacı mıdır?
Melatonin bazı sirkadiyen ritim bozukluklarında ve belirli klinik durumlarda yararlı olabilir.
Fakat kronik uykusuzluk yaşayan herkes için ilk tercih edilen tedavi değildir.
Kullanım zamanı, doz, yaş, eşlik eden hastalıklar ve diğer ilaçlar önem taşır.
Özellikle uzun süreli kullanımın uygunluğu hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Biyolojik Saatimizi Nasıl Koruyabiliriz?
Sabah doğal gün ışığından yararlanmak, uyku ve uyanma saatlerini düzenli tutmak, akşam aşırı parlak ışıktan kaçınmak ve gece ortamını karanlık tutmak biyolojik ritmi destekleyebilir.
Uyku düzeninin korunmasında bazen en etkili başlangıç, vücudumuzun doğal zamanlama sistemine uygun yaşamaktır.
İnsan yalnızca saate bakarak yaşamaz; hücrelerinin de kendine özgü bir zamanı vardır.
Dr. Bestami Gündüz
Yazar Gazetesi – Sağlık ve Bilim