DEPRESYON UYKUMUZU MU BOZAR, UYKUSUZLUK MU DEPRESYONA ZEMİN HAZIRLAR?

Beynin Duygusal Dünyasında İki Yönlü Bir İlişki

Yazar: Dr. Bestami Gündüz

İnsan bazen bütün gece uyuduğu hâlde sabah yorgun uyanır. Bazen de zihnini meşgul eden düşünceler yüzünden saatlerce uykuya dalamaz.

Uykusuzluk yalnızca bedensel yorgunluğa neden olmaz. Duygularımızı, düşüncelerimizi ve hayata bakışımızı da etkileyebilir.

Peki depresyon uykusuzluğa mı yol açar, yoksa uykusuzluk depresyonun gelişmesine mi katkıda bulunur?

Bilimsel araştırmalar bu ilişkinin iki yönlü olduğunu göstermektedir.

Depresyonda Uyku Neden Değişir?

Depresyon yaşayan kişilerde uykuya dalmakta güçlük, gece sık uyanma veya sabah çok erken uyanma görülebilir.

Bazı kişilerde ise tam tersine aşırı uyuma eğilimi ortaya çıkabilir.

Bu farklılıklar, depresyonun tek tip bir hastalık tablosu olmadığını gösterir.

Depresyonda beynin duygusal düzenleme sistemleri, stres yanıtları ve biyolojik ritimleri etkilenebilir. Uyku düzenindeki değişiklikler de bu süreçlerle ilişkili olabilir.

REM Uykusu ve Duygusal Bellek

Bazı depresyon hastalarında REM uykusuna geçiş süresinin kısalması ve REM uykusunun dağılımında değişiklikler saptanmıştır.

Ancak bu bulgular bütün hastalarda görülmez ve tek başına depresyon tanısı koydurmaz.

REM uykusu, duygusal deneyimlerin işlenmesiyle ilişkili olduğu için araştırmacıların ilgisini çekmektedir.

Yine de depresyonun yalnızca REM uykusundaki bozukluklarla açıklanması mümkün değildir.

Uykusuzluk Depresyon Riskini Artırabilir mi?

Uzun süreli gözlemsel çalışmalar, kronik uykusuzluk yaşayan bireylerde daha sonra depresyon gelişme olasılığının yüksek olabileceğini göstermektedir.

Bu nedenle uykusuzluk yalnızca depresyonun bir belirtisi olarak değil, bağımsız değerlendirilmesi gereken bir sağlık sorunu olarak da ele alınmalıdır.

Tedavide Uykunun Önemi

Depresyon tedavisinde psikoterapi, gerekli durumlarda ilaç tedavisi ve yaşam düzenlemeleri kullanılabilir.

Eşlik eden kronik uykusuzlukta, uykusuzluğa yönelik bilişsel davranışçı terapi de önemli bir seçenektir.

Uyku düzeltilmeden ruhsal sağlığın bütün yönleriyle değerlendirilmesi eksik kalabilir.

İnsan zihninin huzuru yalnızca gündüz yaşadıklarıyla değil, gece bulabildiği dinlenmeyle de yakından ilişkilidir.

Dr. Bestami Gündüz
Yazar Gazetesi – Sağlık ve Bilim