İçeriğe geç
21 Kasım 2026 Cumartesi
Doç.Dr. Özcan ERDOĞANKöşe Yazarı

TÜRKİYE’DE YABANCI YATIRIMCIYA İKAMET İZNİ

Giriş: 18 okunma13 dk okuma
Paylaş

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Temel amacı yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olan 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununa göre, “Yabancı” olarak  Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişi tanımlanırken, ülkemizde her ne şekilde bulunursa bulunsun yabancıların ikamet izni almalarını ve Türkiye’de adres kayıt sistemine kaydolmalarını gerekli kılmıştır.Kanunun 21. Maddesinde de açıkça hükme bağlandığı gibi, Türkiye’de ikamet etmek isteyen yabancıların öncelikle başvuru yapmaları gerekir. Bu başvurular, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılmaktadır. İkamet izni için başvuracak yabancılarda, talep ettikleri ikamet izni süresinden altmış gün daha uzun süreli pasaport ya da pasaport yerine geçen belgeye sahip olmaları şartı aranır. Yine, başvuru için gerekli olan bilgi ve belgeler eksik ise, başvurunun değerlendirilmesi eksiklikler tamamlanıncaya kadar ertelenebilir. Eksik olan bilgi ve belgeler ilgiliye bildirilir. Akabinde, konsolosluklar, ikamet izni başvurularını görüşleriyle birlikte İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığına iletir. Göç İdaresi Başkanlığı, gerekli gördüğünde ilgili kurumların görüşlerini de alarak başvuruları sonuçlandırdıktan sonra, ikamet izninin düzenlenmesi ya da başvurunun reddedilmesi için konsolosluğa geri bildirimde bulunur. Esasında başvuruların en geç doksan gün içinde sonuçlandırılması hükme bağlanmıştır. İkamet izni başvurusunun reddine ilişkin işlemler ilgiliye tebliğ edilir.

Yabancıların ikamet izni başvuruları yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir. İçişleri Bakanlığı tarafından gerekli görülen durumlarda ikamet izni başvurularında azami üç yıl geçerli sözleşmelerle ve ikamet izni aracılık hizmet bedelinin genel bütçeye aktarılması kaydıyla, ikamet izni aracılık hizmeti sunacak yetkili aracı kurumlar da görevlendirilebilir. Bununla beraber, çeşitli vesilelerle daha önce ülkemize giriş yapmış, hatta ikamet izni almış yabancıların ikamet izin başvurularını Türkiye içinde bulundukları illerden yapmaları da mümkündür. Kanunun 22. Maddesinde Türkiye içinden yapılabilecek ikamet izni başvuruları istisnai olarak valiliklere de yapılabilir. Bu istisnalar arasında; Adli veya idari makamların kararlarında veya talepleri, yabancının Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlarda, Uzun dönem ikamet izinlerinde, öğrenci ikamet izinlerinde, insani ikamet izinlerinde, insan ticareti mağduru ikamet izinlerinde, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçişlerde, Türkiye’de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye’de doğan çocukları için yapacağı başvurularda, geçerli ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi veya değişikliğe uğramasından dolayı yeni kalış amacına uygun ikamet izni almak üzere yapılacak başvurularda ve Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların, kısa dönem ikamet iznine geçişleri gibi hallerde, bu durumlarını belgelendirmek şartıyla  valiliklere yapılabilir.

Hemen belirtilmelidir ki,Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği gibi işlemler de yine valiliklerce yapılır. Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir. Yine, ikamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.

Kanunun 31. Maddesinde sıralandığı gibi,  bilimsel araştırma amacıyla gelecekler, Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar, ticari bağlantı veya iş kuracaklar, hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programlarıçerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecekler, turizm amaçlı kalacaklar, kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler, adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar, kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar ve Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler kısa dönemli ikamet izinlerine başvurup, bu imkandan istifade edebilirler.Burada önemli olan Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarına da bu haktan istifade imkanı bulunmasıdır.

18 Kasım 2026 tarihli ve 33434 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 11994 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile bu tarihten geçerli olmak üzere, ülkemizde yatırımlar yaparak, kısa dönemli ikamet izninden istifade edecek yabancılar için gerekli olan yatırım tutarları yeniden belirlenerek, uygulamaya sokulmuştur.18 Kasım 2026 tarihli ve 33434 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 11994 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına göre ülkemize yatırım yapacak yabancılaraen az 150.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarındakiyatırımları için üç yıl, en az 200.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarı yatırım için de beş yıl süreli ikamet izni verilebilecektir. Cumhurbaşkanlığı Kararından da görüleceği üzere, ikamet izni için yatırımcılara iki ayrı yatırım tutarı belirlenmiştir. 150.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım yapan yabancılar için üç yıllık, 200.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında yatırım yapan yabancılar için ise beş yıllık ikamet izni süresi…

Ancak hemen belirtilmelidir ki, yabancının bu miktarda yatırım yapması ikamet izninin başka hiçbir inceleme yapılmadan kendiliğinden verileceği anlamına da gelmemektedir. Bunun yanında özellikle bu yatırımın Cumhurbaşkanlığı Kararında gösterilen araçlardan biriyle gerçekleştirilmesi ve ilgili kamu kurumu tarafından tespit edilmesi ve yine başvuru sahibinin 6458 sayılı Kanunda öngörülen kısa dönem ikamet izni şartlarını taşıması aranır. Esasında Cumhurbaşkanlığı Kararının 2. Maddesinde ikamet izni amacıyla kabul edilecek yatırımların ve bunların tespitinden sorumlu kurumları açıkça göstermektedir. Buna göre yabancılara ikamet izni imkanı sağlayacak 4 yatırım yöntemi olarak, banka mevduatı, devlet borçlanma araçları, gayrimenkul ve girişim sermayesi fonları ile bireysel emeklilik sistemini saymak mümkündür. Yabancı yatırımcı için belirlenen tutarın Türkiye'de faaliyet gösteren bankalara mevduat olarak yatırılması mümkündür. Mevduatın mevzuatta öngörülen süre boyunca tutulması şartıyla, yatırımın tespiti Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yapılacaktır. Yine, yabancı yatırımcı, belirlenen tutarda devlet borçlanma aracı satın alarak da düzenleme kapsamına girebilir. Bu yatırımın gerekli süre boyunca elde tutulduğunun tespitini ise  Hazine ve Maliye Bakanlığı yapacaktır. Bunun yanında Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yabancı yatırımcıya ait belirlenen fon paylarının ilgili süre boyunca elde tutulması şartının yerine getirildiğinin tespit edilmesi durumunda da ikamet izni imkanı doğacaktır. Uygulamada Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun kapsamını belirlediği emeklilik planları üzerinden bireysel emeklilik sistemine katkı payı yatırılması da mümkündür. Bu yöntemde yatırımcının ikamet izni süresinin yarısı boyunca sistemde kalması ve yatırımın Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumutarafından teyit edilmesi halinde yabancı yatırımcıya bu imkan sunulacaktır.Burada önemli olan yatırımın yalnızca başvuru tarihinde mevcut olmasının yeterli görülmemiş olması ve  mevduatın, devlet borçlanma araçlarının ve ilgili yatırım fonu paylarının ikamet izni süresinin yarısı boyunca korunması; bireysel emeklilik yönteminde ise aynı süre boyunca sistemde kalması gerekliliğidir. Bu çerçevede üç yıllık ikamet izni için yatırımın 18 ay, beş yıllık ikamet izni için ise 30 ay süreyle korunması gerekmektedir. Yatırımın erken çözülmesi, satılması veya sistemden çıkılması, ikamet izninin dayanağının devam edip etmediği yönünden hukuki sonuçlar doğurabileceği de unutulmamalıdır. Cumhurbaşkanlığının 11994 sayılı Kararı yalnızca yatırım yapan yabancıyı kapsamamakta olup yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları dakapsamaktadır. Buna göre yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları daaile bağının ve çocukların ilgili koşulları taşıdığının belgelenmesi halinde Cumhurbaşkanlığı Kararı gereğince 3 ve 5 yıllık ikamet izni imkanından tereddütsüz istifade edebileceklerdir.

Burada bir hususun üzeri daha önemle vurgulanmalıdır. Yatırım yoluyla ikamet izni, yabancıya belirli şartlarla Türkiye'de yasal olarak kalma imkanı sağlayan bir ikamet statüsüdür. Cumhurbaşkanlığının 11994 sayılı Kararının 4. Maddesinde de açıkça yer verildiği gibi, bu Karara dayanılarak düzenlenecek ikamet izinlerinin 12.06.2009 tarihli ve 27256 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 12. maddesi kapsamında düzenlenen ve Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller başlıklı 12. Maddesinde yer verilen istisnai Türk vatandaşlığı kazanılması hükümleri ile değerlendirilmeyeceğidir. Öyle ki, 150.000 ABD doları veya bu tutarda ve yine 200.000 ABD doları veya bu tutarda yatırım yapılması Cumhurbaşkanlığının 11994 sayılı Kararın gereğince yabancı yatırımcıya istisnai Türk vatandaşlığı kazanma hakkı doğurmayacaktır. Bunun gibi yine, doğrudan Türkiye'de bir konut veya başka bir taşınmaz satın alınması da Cumhurbaşkanlığının bu Kararının 2. maddesinde sayılan yatırım yöntemleri arasında değildir. Taşınmaz sahipliğine dayalı kısa dönem ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 31/1-b bendinde ayrıca düzenlenmiş olup taşınmaz edinimi, yatırım fonu katılma payı satın alınması ve istisnai vatandaşlık başvurusu farklı hukuki işlemlerdir.Yine vurgulanması gereken bir diğer husus da bu düzenleme kapsamında verilen ikamet izninin tek başına Türkiye'de çalışma izni hakkını sağlamayacağıdır.Çalışma İznini için her hâlükârda yabancının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunarak, ayrıca çalışma izni talep etmesi gerekmektedir. Kısaca belirtmek gerekirse, 18 Kasım 2026'da yürürlüğe giren 11994 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Türkiye'de çalışmayan yabancı yatırımcılar ve belirli aile bireyleri için üç ve beş yıllık kısa dönem ikamet izinleri için gerekli yatırım tutarlarını ve kabul edilen yatırım yöntemlerini belirleyen önemli bir düzenleme olarak, yatırım yapacak yabancıları yakından ilgilendirmektedir.

Paylaş
Bu yazı yazarın kişisel görüşüdür.

Doç.Dr. Özcan ERDOĞAN — diğer yazılar

Yorumlar

Yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.