İçeriğe geç
16 Kasım 2026 Pazartesi
Son Dakika
Yapay zekâ ile ders çalışmak: Ödevi yazdırmadan öğrenmeyi hızlandıran yöntemlerRize’de Doktorun Görevden Alınmasıyla İlgili Siyasi Baskı İddiasıYapay zekâya hangi bilgiler verilmemeli? Sohbet botlarında gizlilik ve veri ayarlarıİsrail’de Siyasi Kriz Derinleşti: Netanyahu İçin Yeni Formül AranıyorYapay zekâ halüsinasyonu nedir? Uydurma cevabı fark etmenin 7 işaretiVan'da 29 Kilo Uyuşturucu Ele Geçirildi: 4 Şüpheli TutuklandıAydın’da Uyuşturucu Operasyonu: 2 Şüpheli TutuklandıBursa’da Üniversiteli Sudenaz Feci Kazada Hayatını Kaybettiİyi bir prompt nasıl yazılır? Yapay zekâdan işe yarar cevap almanın 6 adımıBüyük dil modeli nasıl çalışır? Sohbet botlarının arkasındaki teknoloji sade dilleYapay zekâ ile ders çalışmak: Ödevi yazdırmadan öğrenmeyi hızlandıran yöntemlerRize’de Doktorun Görevden Alınmasıyla İlgili Siyasi Baskı İddiasıYapay zekâya hangi bilgiler verilmemeli? Sohbet botlarında gizlilik ve veri ayarlarıİsrail’de Siyasi Kriz Derinleşti: Netanyahu İçin Yeni Formül AranıyorYapay zekâ halüsinasyonu nedir? Uydurma cevabı fark etmenin 7 işaretiVan'da 29 Kilo Uyuşturucu Ele Geçirildi: 4 Şüpheli TutuklandıAydın’da Uyuşturucu Operasyonu: 2 Şüpheli TutuklandıBursa’da Üniversiteli Sudenaz Feci Kazada Hayatını Kaybettiİyi bir prompt nasıl yazılır? Yapay zekâdan işe yarar cevap almanın 6 adımıBüyük dil modeli nasıl çalışır? Sohbet botlarının arkasındaki teknoloji sade dille

Kırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım: Nasıl ayırt edilir, atel nasıl yapılır?

Düşme ve spor yaralanmalarında kırık, çıkık ve burkulmanın belirtilerini, yaralı bölgenin nasıl sabitleneceğini, evde hazırlanabilecek atelleri ve hangi belirtilerde gecikmeden hastaneye gidilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Haber Merkezi
Giriş: · Güncelleme:
Kaynak: Yazar Gazetesi0 okunma0 yorum8 dk okuma
Paylaş
Kırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım: Nasıl ayırt edilir, atel nasıl yapılır?
Kırık, çıkık ve burkulmada ilk yardım: Nasıl ayırt edilir, atel nasıl yapılır? Fotoğraf: Yazar Gazetesi

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Düşme ve spor yaralanmalarında kırık, çıkık ve burkulmanın belirtilerini, yaralı bölgenin nasıl sabitleneceğini, evde hazırlanabilecek atelleri ve hangi belirtilerde gecikmeden hastaneye gidilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Kırık, çıkık ya da burkulma şüphesinde temel kural, yaralı bölgeyi hareket ettirmeden bulunduğu pozisyonda sabitlemektir. Kemiği ya da eklemi yerine oturtmaya çalışılmaz; bölge bir atel ya da askıyla desteklenir, şişliğe karşı soğuk uygulanır ve kişi sağlık kuruluşuna götürülür. Boyun veya sırt yaralanmasından şüpheleniliyorsa kişi hiç oynatılmaz, 112 aranır.

Bu üç yaralanmayı yalnızca belirtilere bakarak kesin olarak ayırt etmek çoğu zaman mümkün değildir; kesin tanı röntgen gibi tetkiklerle konur. Bu yüzden ilk yardımın genel ilkesi burada da geçerlidir: Emin değilseniz kırık varmış gibi davranın.

Kırık, çıkık ve burkulma arasındaki fark

KırıkÇıkıkBurkulma
Ne olur?Kemik bütünlüğü bozulurEklemi oluşturan kemikler birbirinden ayrılırEklemi destekleyen bağlar gerilir ya da yırtılır
Tipik belirtiŞiddetli ağrı, şekil bozukluğu, kıtırtı, kullanamamaEklemde belirgin şekil bozukluğu, hareket edememeEklem çevresinde ağrı, şişlik, morarma
Sık görüldüğü yerEl bileği, ön kol, kalça (yaşlılarda), parmaklarOmuz, parmaklar, dirsekAyak bileği, diz, el bileği

Kemiğin deriyi delerek dışarı çıktığı ya da kırık bölgesinde yara bulunan durumlara açık kırık denir. Açık kırıkta enfeksiyon riski yüksektir; dışarı çıkan kemik içeri itilmez, yara temiz bir örtüyle kapatılır ve kanama varsa kemiğin üzerine değil çevresine baskı uygulanır.

Kırık ve çıkıkta adım adım ilk yardım

  1. Durumu değerlendirin: Bilinç, solunum ve ciddi kanama gibi hayati sorunlara öncelik verin. Kırık genellikle hayatı hemen tehdit etmez.
  2. Hareketsiz bırakın: Kişiden yaralı bölgeyi oynatmamasını isteyin. Takı, saat ve yüzük gibi eşyaları şişlik başlamadan çıkarın.
  3. Sabitleyin: Bölgeyi bulduğunuz pozisyonda, bir alt ve bir üst eklemi de içine alacak şekilde ateller. Örneğin ön kol kırığında hem el bileği hem dirsek sabitlenmelidir.
  4. Dolaşımı kontrol edin: Atel sonrası parmak uçlarının rengine, ısısına ve hissine bakın. Morarma, soğuma ya da uyuşma varsa bağı gevşetin.
  5. Soğuk uygulayın: Havluya sarılmış buz ya da soğuk kompresi aralıklarla uygulayın; buz doğrudan cilde konmaz.
  6. Sağlık kuruluşuna yönlendirin: Uyluk, kalça, leğen kemiği kırıklarında ve açık kırıklarda kişiyi taşımaya çalışmadan 112'yi arayın.

Kişiye ameliyat gerekebileceği ihtimaline karşı bir şey yedirip içirmemek de önerilir. Ağrı kesici kullanımı konusunda karar, kişinin sağlık durumu bilinmeden verilmemelidir.

Evde atel nasıl hazırlanır?

Hazır atel yoksa çevredeki malzemelerle geçici bir atel yapılabilir. Amaç, kırık bölgeyi iki yanından destekleyip kımıldamasını önlemektir.

  • Sert destek: Katlanmış karton, gazete ya da dergi rulosu, cetvel, ince tahta parçası.
  • Yastıklama: Havlu, tişört veya pamuklu kumaş; sert malzemeyle cilt arasına konur.
  • Bağlama: Sargı bezi, eşarp, kemer ya da kumaş şeritler. Düğümler kırık noktasının üzerine değil, yanlara atılır.
  • Kol askısı: Üçgen sargı ya da büyük bir eşarp, kol ve omuz yaralanmalarında kolu göğse yakın tutmak için kullanılır.
  • Bacak için pratik çözüm: Başka malzeme yoksa yaralı bacak, arada yastıklama ile sağlam bacağa bağlanabilir.

Bu malzemelerin bir kısmının hazır bulunması işi kolaylaştırır; üçgen sargı ve elastik bandaj gibi ürünleri ilk yardım çantasına konacak malzemeler arasında saydık.

Burkulmada ilk 48 saat

Basit burkulmalarda ilk 24–48 saatlik dönem için yaygın olarak önerilen yaklaşım şunlardır:

  • Dinlenme: Ağrıyan eklemin üzerine yük bindirmekten kaçının.
  • Soğuk: Havluya sarılı buzu birkaç saatte bir, her seferinde yaklaşık 15–20 dakika uygulayın.
  • Baskı: Elastik bandajla şişliği sınırlayın; bandaj zonklama ya da uyuşma yapacak kadar sıkı olmamalıdır.
  • Yükseltme: Eklemi mümkün olduğunca kalp seviyesinin üzerinde tutun.

Burkulma sonrası ilk günlerde sıcak uygulama, masaj ve alkol şişliği artırabilir. Ağrı birkaç gün içinde azalmıyorsa, eklem üzerine hiç basılamıyorsa ya da eklem "boşalıyor" gibi hissediliyorsa hekime görünmek gerekir.

Hemen hastaneye gidilmesi gereken durumlar

  • Bölgede belirgin şekil bozukluğu ya da açık yara varsa.
  • Parmak uçlarında uyuşma, soğukluk, solukluk ya da morarma varsa.
  • Kişi yaralı bacağın üzerine hiç basamıyorsa.
  • Kaza yüksekten düşme ya da trafik kazası ise, baş veya boyun darbesi eşlik ediyorsa.
  • Yaşlı biri düştükten sonra kalçasında ağrı varsa ve bacağı dışa dönük, kısalmış görünüyorsa.

Ağır kırıklar iç kanama ve şoka yol açabilir. Soluk ve soğuk terli cilt, hızlı nabız, susama gibi belirtileri kanamada ilk yardım ve iç kanama işaretleri başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Baş, boyun ve sırt yaralanması şüphesi

Yüksekten düşme, trafik kazası, sığ suya atlama ve başa alınan sert darbelerde omurga yaralanması olabileceği akılda tutulmalıdır. Boyun ya da sırt ağrısı, kol ve bacaklarda uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük bu açıdan uyarıcı işaretlerdir. Böyle bir durumda:

  • Kişiden kıpırdamamasını isteyin; başını iki yanından elinizle destekleyerek boynunu bulunduğu pozisyonda sabit tutun.
  • Yangın, patlama riski gibi hayati bir tehlike yoksa kişiyi taşımayın, ayağa kaldırmayın, kaskını çıkarmayın.
  • Bilinci kapalı ve normal nefes alıyorsa, hava yolu açık kalabildiği sürece çevirmeyin; kusma ya da hava yolu tıkanması riski varsa başı ve gövdeyi aynı hizada tutarak yan çevirin.
  • 112'yi arayın ve ekip gelene kadar başı desteklemeye devam edin.

Sık sorulan sorular

Çıkan omzu yerine oturtmak doğru mu?

Hayır. Çıkığı yerine oturtmak, kırık eşlik edip etmediği bilinmeden yapılırsa damar ve sinir hasarına yol açabilir. Bu işlem sağlık kuruluşunda, gerektiğinde röntgen sonrası yapılmalıdır.

Ağrı yoksa kırık olmayabilir mi?

Kırıklarda genellikle belirgin ağrı olur, ancak özellikle parmak ve el bileğindeki küçük kemik kırıkları ilk anda hafif belirtilerle seyredebilir. Şişlik ve hassasiyet geçmiyorsa kontrol ettirmek gerekir.

Yargıtay’dan Boşanma Kararı: Hasta Eşinin Yanında Sigara İçen Kadına Tazminatİlgili HaberYargıtay’dan Boşanma Kararı: Hasta Eşinin Yanında Sigara İçen Kadına Tazminat
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar Gazetesi, 2018 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir