Kanama nasıl durdurulur? Dış kanama, burun kanaması ve turnike
Kesik ve yaralanmalarda kanamanın doğrudan baskıyla nasıl kontrol altına alınacağını, burun kanamasında başın neden geriye atılmaması gerektiğini ve turnikenin hangi durumda son çare olduğunu anlatıyoruz.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Kesik ve yaralanmalarda kanamanın doğrudan baskıyla nasıl kontrol altına alınacağını, burun kanamasında başın neden geriye atılmaması gerektiğini ve turnikenin hangi durumda son çare olduğunu anlatıyoruz.
Dış kanamaların büyük çoğunluğu, yaranın üzerine temiz bir bez, gazlı bez ya da giysi parçası koyup avuç içiyle doğrudan, sert ve kesintisiz baskı uygulayarak durdurulur. Baskı en az birkaç dakika gevşetilmeden sürdürülmeli; bez kanla ıslandığında kaldırılmamalı, üzerine yenisi eklenmelidir. Turnike yalnızca kol ya da bacakta, baskıyla durmayan hayati kanamalarda kullanılır.
Kanama kontrolü, ilk yardımın temel adımları içinde kalp masajından sonra en çok hayat kurtaran becerilerden biridir. Ciddi bir kanamada kısa sürede yüksek miktarda kan kaybedilebilir; bu yüzden müdahale, çoğu zaman ambulansı beklemeden başlamalıdır.
Kanama türlerini tanımak
| Tür | Görünüm | Önem |
|---|---|---|
| Kılcal damar kanaması | Sızıntı şeklinde, yavaş | Sıyrıklarda görülür, genellikle kendiliğinden durur |
| Toplardamar (ven) kanaması | Koyu kırmızı, düzenli akış | Doğrudan baskıyla çoğunlukla kontrol edilir |
| Atardamar (arter) kanaması | Açık kırmızı, kalp atışıyla fışkırır | Hayatı tehdit eder, hemen ve güçlü baskı gerekir |
Gerçek hayatta bu ayrımı her zaman yapmak mümkün olmaz; ilk yardımcı için önemli olan, kanamanın miktarına ve hızına bakarak hızla müdahale etmektir.
Dış kanamada adım adım
- Kendinizi koruyun: Varsa tek kullanımlık eldiven takın. Yoksa naylon poşet gibi bir bariyer kullanın; bu, hem sizi hem yaralıyı enfeksiyondan korur.
- Yarayı görün: Kanamanın kaynağını bulmak için gerekirse giysiyi kesin ya da açın.
- Doğrudan baskı: Temiz bir bezi yaranın üzerine koyup avuç içinizle sertçe bastırın. Kaynak derin bir yaraysa bezi yaranın içine doğru bastırmak gerekebilir.
- Baskıyı bırakmayın: Kanamanın durup durmadığını görmek için bezi kaldırmayın. Islandıkça üzerine yeni bez ekleyin.
- Bandajlayın: Kanama azaldığında bezi bir sargıyla sıkıca, ama parmak uçlarındaki dolaşımı kesmeyecek şekilde sabitleyin.
- Kişiyi yatırın: Baş dönmesi, solukluk varsa kişiyi uzandırın ve üzerini örterek ısı kaybını önleyin.
- 112'yi arayın: Kanama ciddi ise ya da durmuyorsa ekip çağırın.
Eskiden sık önerilen "kalbin üstüne kaldırma" ve "basınç noktalarına bastırma" yöntemleri, güncel kılavuzlarda doğrudan baskının yerine geçen yöntemler olarak önerilmez. Önceliği her zaman yaranın kendisine yapılan baskıya verin.
Turnike ne zaman ve nasıl kullanılır?
Turnike, kol veya bacaktaki hayatı tehdit eden bir kanamanın doğrudan baskıyla durdurulamadığı ya da baskı uygulanamadığı (örneğin uzuv kopması, aynı anda çok sayıda yaralı) durumlarda başvurulan bir yöntemdir. Mümkünse hazır, ticari turnike kullanılır.
- Turnike yaranın 5–8 cm kadar üzerine, mümkünse eklem üzerine gelmeyecek şekilde uygulanır.
- Kanama durana kadar sıkılır; bu ciddi ağrıya yol açabilir, bu beklenen bir durumdur.
- Uygulama saati not edilir (kâğıda ya da kişinin alnına yazılır) ve sağlık ekibine bildirilir.
- Bir kez uygulanan turnike ilk yardımcı tarafından gevşetilmez.
İnce ip, tel ya da kablo ile yapılan doğaçlama turnikeler doku hasarı yaratabilir ve çoğu zaman etkisiz kalır. Geniş bir bez ve bir çubukla yapılan doğaçlama ancak başka seçenek yoksa düşünülmelidir.
Burun kanamasında doğru pozisyon
Burun kanaması çoğunlukla burnun ön kısmındaki küçük damarlardan kaynaklanır ve doğru basit bir müdahaleyle durur. Halk arasında yaygın olan "başı geriye atmak" yanlıştır; kan boğaza akar, yutulduğunda bulantı ve kusmaya yol açabilir, kanamanın ne kadar sürdüğü de anlaşılamaz.
- Kişiyi oturtun ve başını hafifçe öne eğdirin.
- Burnun yumuşak kısmını (kemiğin bittiği yerin hemen altını) başparmak ve işaret parmağıyla sıkın.
- Ağızdan nefes almasını söyleyin ve baskıyı yaklaşık 10–15 dakika aralıksız sürdürün.
- Burun köküne soğuk bir bez koymak rahatlatabilir.
- Kanama durduktan sonra birkaç saat burnunu sümkürmemesini, ağır kaldırmamasını önerin.
Burun kanaması 20–30 dakikadan uzun sürüyorsa, bir darbe ya da kaza sonrası başladıysa, kişi kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa ya da sık tekrarlıyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Batan cisimler ve iç kanama
Yaraya batmış cisim
Bıçak, cam ya da metal parçası gibi batmış bir cisim çıkarılmaz; çünkü cisim aynı zamanda kanayan damarı tıkıyor olabilir. Cismin çevresine rulo yapılmış bezler yerleştirilerek sabitlenir ve baskı cismin üzerine değil, kenarlarına uygulanır.
İç kanama belirtileri
Darbe, düşme ya da trafik kazasından sonra dışarıda kan görülmese de iç kanama olabilir. Soluk ve soğuk-nemli cilt, hızlı ve zayıf nabız, aşırı susama, huzursuzluk, bilinç bulanıklığı, karında şişlik ve sertlik, öksürük ya da kusmukla kan gelmesi uyarıcı işaretlerdir. Bu durumda kişiye bir şey yedirilip içirilmez, uzandırılır, üzeri örtülür ve hemen 112 aranır. Kemik kırığının eşlik ettiği yaralanmalarda yapılacakları kırık ve çıkıklarda ilk yardım yazımızda bulabilirsiniz.
Küçük kesikler ve evde bakım
Bıçak kesiği ya da sıyrık gibi küçük yaralarda kanama baskıyla durduktan sonra yara bol temiz suyla yıkanır, kirler uzaklaştırılır ve üzeri yara bandı ya da steril gazlı bezle kapatılır. Kızarıklığın yayılması, artan ağrı, ısı artışı, iltihap ya da ateş enfeksiyon belirtisidir ve hekime başvurmayı gerektirir. Evde bulundurmanız gereken temel malzemelerin listesini ilk yardım çantası içeriği yazımızda derledik.
Sık sorulan sorular
Yaraya kahve, tütün ya da un basmak kanamayı durdurur mu?
Hayır. Bu maddeler yarayı kirletir, enfeksiyon riskini artırır ve hekimin yarayı temizlemesini zorlaştırır. Temiz bezle baskı yeterlidir.
Hangi kesik dikiş gerektirir?
Kenarları birbirinden ayrık duran, derin, yüzde ya da eklem üzerinde olan, kirli veya baskıya rağmen kanamaya devam eden kesikler sağlık kuruluşunda değerlendirilmelidir. Dikiş için ideal süre sınırlı olduğundan bu tür yaralarda beklememek gerekir.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Gazetesi, 2018 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.
Bunlar da İlginizi Çekebilir






