İklim değişikliği ile küresel ısınma arasındaki fark nedir?

İklim değişikliği ve küresel ısınma çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyor, ancak iki kavram birebir aynı değil. Farkı, ilişkilerini ve sık karıştırılan noktaları anlattık.

Küresel ısınma, Dünya'nın ortalama yüzey sıcaklığındaki uzun dönemli artışı ifade eder. İklim değişikliği ise bu ısınmayı da kapsayan daha geniş bir kavramdır: Sıcaklıkla birlikte yağış düzenleri, rüzgârlar, deniz seviyesi, buzullar ve aşırı hava olaylarının sıklığı gibi iklim sistemindeki uzun süreli değişimlerin tamamını anlatır. Kısacası küresel ısınma, bugün yaşanan iklim değişikliğinin en belirgin göstergesi ve itici gücüdür.

Hava durumu ile iklim arasındaki fark nedir?

İki kavramı ayırt etmeden önce bu ayrımı yapmak gerekir. Hava durumu, belirli bir yerde saatler ve günler içindeki atmosfer koşullarıdır: bugün yağmur yağması ya da yarın sıcaklığın düşmesi gibi. İklim ise bir bölgenin uzun yıllar boyunca gösterdiği ortalama hava koşullarıdır. Dünya Meteoroloji Örgütü iklim ortalamalarını genellikle 30 yıllık dönemler üzerinden hesaplar. Bu nedenle tek bir soğuk kış ya da sıcak yaz, iklimin değişip değişmediğini tek başına göstermez.

Küresel ısınma nedir?

Küresel ısınma, Sanayi Devrimi'nden bu yana Dünya'nın ortalama yüzey sıcaklığında gözlenen artıştır. Temel nedeni, fosil yakıtların yakılması ve ormansızlaşma gibi insan faaliyetleriyle atmosferdeki karbondioksit ve diğer sera gazlarının artması, bunun da sera etkisini güçlendirmesidir. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) raporları, insan etkisinin atmosferi, okyanusları ve karaları ısıttığının tartışmasız olduğunu belirtiyor.

İklim değişikliği neleri kapsar?

• Sıcak hava dalgalarının daha sık ve şiddetli yaşanması
• Yağış düzenlerinin değişmesi; bazı bölgelerde kuraklık, bazılarında şiddetli yağış ve sel
• Buzulların ve deniz buzlarının erimesi
• Deniz suyunun ısınarak genleşmesi ve buzul erimesiyle deniz seviyesinin yükselmesi
• Okyanusların daha fazla karbondioksit emerek asitleşmesi
• Bitki ve hayvan türlerinin yaşam alanlarının ve mevsimsel döngülerinin kayması

İki kavram neden karıştırılıyor?

"Küresel ısınma" ifadesi, kamuoyunda daha erken yaygınlaşan ve kolay anlaşılan bir terimdi. Ancak sorunun yalnızca sıcaklık artışından ibaret olmadığı, yağıştan deniz seviyesine kadar pek çok sistemi etkilediği anlaşıldıkça bilim insanları ve uluslararası kuruluşlar daha kapsayıcı olan "iklim değişikliği" terimini öne çıkardı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi de iklim değişikliğini, doğal değişkenliğe ek olarak doğrudan ya da dolaylı biçimde insan faaliyetlerinden kaynaklanan değişiklik olarak tanımlar.

Karşılaştırmalı özet

Paris Anlaşması'ndaki 1,5 ve 2 derece hedefi ne anlama geliyor?

Paris Anlaşması, küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2 °C'nin belirgin biçimde altında tutmayı ve artışı 1,5 °C ile sınırlamak için çaba göstermeyi hedefler. Bu sınırlar, iklim değişikliğinin etkilerinin ve risklerinin ısınmanın her ek kesriyle arttığını gösteren bilimsel değerlendirmelere dayanır.

Sıkça sorulan sorular

Soğuk bir kış küresel ısınma olmadığını gösterir mi?

Hayır. Tek bir mevsim veya bölgedeki hava koşulları, küresel ve uzun dönemli eğilimi değiştirmez. Isınan bir iklimde de soğuk hava dalgaları yaşanabilir.

İklim geçmişte de değişmedi mi?

Değişti; buzul çağları buna örnektir. Ancak bu değişimler genellikle binlerce yıla yayıldı. Son yüzyılda gözlenen ısınma çok daha hızlıdır ve temel nedeni insan faaliyetleridir.

İklim değişikliği durdurulabilir mi?

Sera gazı salımları hızla azaltılarak net sıfıra indirildiğinde ısınmanın sınırlanabileceği öngörülüyor. Ancak bazı değişiklikler, örneğin deniz seviyesindeki yükselme, uzun süre devam edecek.

İlgili HaberHava kirliliğinden nasıl korunulur? Kirli günlerde evde ve dışarıda alınacak önlemler