Heimlich manevrası nasıl yapılır? Boğulan yetişkin, çocuk ve bebekte ilk yardım
Lokma kaçan ve nefes alamayan birine sırt vuruşu ve karın basısının nasıl uygulanacağını, bebek, gebe ve tek başınayken farklılaşan teknikleri ve kişi bilincini kaybederse yapılacakları anlatıyoruz.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Lokma kaçan ve nefes alamayan birine sırt vuruşu ve karın basısının nasıl uygulanacağını, bebek, gebe ve tek başınayken farklılaşan teknikleri ve kişi bilincini kaybederse yapılacakları anlatıyoruz.
Heimlich manevrası, hava yolunu tıkayan bir cismi dışarı atmak için göbeğin hemen üstüne, içe ve yukarı doğru uygulanan hızlı karın basısıdır. Güncel ilk yardım kılavuzlarında yetişkin ve bir yaş üstü çocuklarda önce kürek kemikleri arasına 5 sırt vuruşu, sonuç alınmazsa 5 karın basısı önerilir ve bu döngü cisim çıkana kadar tekrarlanır.
Boğulma, saniyelerin önemli olduğu durumlardan biridir ve temel ilk yardım rehberinde anlattığımız genel sıralamadan kısmen ayrılır: Burada müdahale çoğu zaman 112 aranmadan önce başlar, çünkü hava yolu açılmadan beklemek mümkün değildir. Yanınızda biri varsa siz müdahale ederken o 112'yi aramalıdır.
Kısmi tıkanma mı, tam tıkanma mı?
Müdahalenin şekli, tıkanmanın derecesine göre değişir. Bu ayrımı yapmanın en pratik yolu kişiye "Boğuluyor musunuz?" diye sormaktır.
| Belirti | Kısmi tıkanma | Tam (ciddi) tıkanma |
|---|---|---|
| Konuşma | Konuşabilir, yanıt verir | Konuşamaz, sadece başını sallar |
| Öksürük | Güçlü ve sesli | Sessiz ya da hiç yok |
| Nefes | Nefes alabilir | Nefes alamaz, hırıltılı ses çıkabilir |
| Görünüm | Kızarık yüz | Ellerini boğazına götürür, dudaklar morarabilir |
| Ne yapılır? | Öksürmeye teşvik edin, sırtına vurmayın | Hemen sırt vuruşu ve karın basısına başlayın |
Kısmi tıkanmada kişinin kendi öksürüğü en etkili temizleme yoludur. Bu aşamada sırta vurmak, cismin daha derine kaçmasına neden olabilir. Kişiyi yalnız bırakmayın; öksürük zayıflar ya da nefes alamaz hâle gelirse tam tıkanma gibi davranın.
Yetişkin ve çocukta (1 yaş üstü) adım adım
- Sırt vuruşu: Kişinin yanına ve hafif arkasına geçin. Bir elinizle göğsünden destekleyip öne doğru eğin. Diğer elinizin topuğuyla kürek kemiklerinin arasına 5 kez sert vuruş yapın. Her vuruştan sonra cismin çıkıp çıkmadığını kontrol edin.
- Karın basısı: Sonuç alınmazsa arkasına geçin, kollarınızı belinin etrafına dolayın. Bir elinizi yumruk yapıp başparmak tarafını göbeğin biraz üstüne, göğüs kemiğinin ucunun altına yerleştirin.
- Diğer elinizle yumruğunuzu kavrayın ve içe-yukarı doğru, sanki kişiyi kaldırmak istercesine hızlı ve kuvvetli 5 basıda bulunun.
- Döngü: Cisim çıkana ya da kişi bilincini kaybedene kadar 5 sırt vuruşu ve 5 karın basısını sırayla sürdürün.
Küçük çocuklarda aynı teknik uygulanır ancak kuvvet çocuğun boyuna göre ayarlanır; gerekirse çocuğun boyuna inmek için diz çökün.
Bebekte (1 yaş altı) boğulma
Bebeklerde karın basısı iç organlara zarar verebileceği için uygulanmaz. Bunun yerine sırt vuruşu ve göğüs basısı dönüşümlü yapılır:
- Bebeği yüzüstü, başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde ön kolunuzun üzerine yatırın; çenesini elinizle destekleyin, boğazına bastırmayın.
- Avuç içinizin topuğuyla kürek kemiklerinin arasına 5 sırt vuruşu yapın.
- Cisim çıkmazsa bebeği sırtüstü çevirin, başı yine aşağıda kalsın. İki parmağınızla göğüs kemiğinin alt yarısına 5 göğüs basısı uygulayın.
- Ağız içine bakın; görünen ve kolayca alınabilen bir cisim varsa çıkarın. Kör parmakla ağız içini taramayın.
- Döngüyü sürdürün; bebek bilincini kaybederse 112'yi arayın ve bebeklerde kalp masajı adımlarına geçin.
Özel durumlar
Gebeler ve karnına kol yetişmeyen kişiler
İleri gebelikte ya da kolların karın çevresine yetişmediği durumlarda bası, göğüs kemiğinin alt yarısına, göğüsten içeri doğru uygulanır.
Tek başınayken boğulursanız
Yanınızda kimse yoksa yumruğunuzu göbeğinizin biraz üstüne koyup diğer elinizle kavrayarak kendinize karın basısı yapabilirsiniz. Bir sandalyenin sırtına ya da masa kenarına karın üst bölgenizle hızla abanmak da bir seçenektir. Mümkünse önce 112'yi arayın; konuşamasanız bile hattın açık kalması konum tespitine yardımcı olabilir.
Kişi bilincini kaybederse
Kişiyi dikkatlice yere yatırın, 112'yi arayın ve kalp masajına başlayın. Göğüs basıları cismin yerinden oynamasına da yardımcı olabilir. Her nefes vermeden önce ağza bakın, görünen cisim varsa alın.
Cisim çıktıktan sonra
Karın basısı iç organlarda hasara yol açabileceğinden, manevra uygulanan herkesin cisim çıksa bile bir sağlık kuruluşunda kontrol edilmesi önerilir. Israrlı öksürük, yutkunma güçlüğü ya da boğazda takılma hissi devam ediyorsa bu daha da önemlidir.
Boğulmayı önlemek için
- Küçük çocuklara bütün üzüm, fındık, fıstık, sert şeker ve patlamış mısır vermeyin; üzüm ve cherry domatesi uzunlamasına dörde bölün.
- Yemek sırasında koşma, oyun ve kahkahalı konuşmaları sınırlayın.
- Pil, mıknatıs, bozuk para gibi küçük nesneleri çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın. Pil yutulması ayrıca kimyasal yanığa yol açabilir; bu tür vakalarda ne yapılacağını zehirlenme ve yutma kazaları yazımızda bulabilirsiniz.
- Yaşlılarda ve yutma güçlüğü olanlarda lokmaları küçük tutun, yemek sırasında dik oturmalarını sağlayın.
Boğulmayı alerjik reaksiyondan ayırmak
Yemek sırasında aniden nefes darlığı yaşayan her kişi lokma kaçırmış olmayabilir. Ciddi alerjik reaksiyonda (anafilaksi) dudak ve dilde şişme, ciltte yaygın kızarıklık ya da kabarıklıklar, hırıltılı solunum, ses kısıklığı ve baş dönmesi görülebilir. Bu tabloda sırt vuruşu ve karın basısı işe yaramaz; hemen 112 aranmalıdır. Kişinin hekimi tarafından reçete edilmiş bir adrenalin oto-enjektörü varsa kullanmasına yardım edilir. Belirtilerin bir lokmadan hemen sonra mı başladığı, yoksa yemekten birkaç dakika sonra ve ciltte döküntüyle mi geldiği ayrım için önemli bir ipucudur.
Sık sorulan sorular
Neden önce sırt vuruşu yapılıyor?
Avrupa kılavuzları, sırt vuruşunu karın basısına göre daha düşük yaralanma riski taşıyan ilk adım olarak önerir. Sonuç alınmazsa karın basısına geçilir. Bazı ülkelerin kılavuzlarında sıralama farklı olabilir; önemli olan gecikmeden müdahale etmektir.
Sırt vuruşu kısmi tıkanmada da yapılır mı?
Hayır. Kişi öksürebiliyor ve konuşabiliyorsa öksürmesi teşvik edilir; müdahale, öksürük etkisizleştiğinde başlar.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Gazetesi, 2018 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.
Bunlar da İlginizi Çekebilir






