İçeriğe geç
16 Kasım 2026 Pazartesi
Son Dakika
Yapay zekâ ile ders çalışmak: Ödevi yazdırmadan öğrenmeyi hızlandıran yöntemlerRize’de Doktorun Görevden Alınmasıyla İlgili Siyasi Baskı İddiasıYapay zekâya hangi bilgiler verilmemeli? Sohbet botlarında gizlilik ve veri ayarlarıİsrail’de Siyasi Kriz Derinleşti: Netanyahu İçin Yeni Formül AranıyorYapay zekâ halüsinasyonu nedir? Uydurma cevabı fark etmenin 7 işaretiVan'da 29 Kilo Uyuşturucu Ele Geçirildi: 4 Şüpheli TutuklandıAydın’da Uyuşturucu Operasyonu: 2 Şüpheli TutuklandıBursa’da Üniversiteli Sudenaz Feci Kazada Hayatını Kaybettiİyi bir prompt nasıl yazılır? Yapay zekâdan işe yarar cevap almanın 6 adımıBüyük dil modeli nasıl çalışır? Sohbet botlarının arkasındaki teknoloji sade dilleYapay zekâ ile ders çalışmak: Ödevi yazdırmadan öğrenmeyi hızlandıran yöntemlerRize’de Doktorun Görevden Alınmasıyla İlgili Siyasi Baskı İddiasıYapay zekâya hangi bilgiler verilmemeli? Sohbet botlarında gizlilik ve veri ayarlarıİsrail’de Siyasi Kriz Derinleşti: Netanyahu İçin Yeni Formül AranıyorYapay zekâ halüsinasyonu nedir? Uydurma cevabı fark etmenin 7 işaretiVan'da 29 Kilo Uyuşturucu Ele Geçirildi: 4 Şüpheli TutuklandıAydın’da Uyuşturucu Operasyonu: 2 Şüpheli TutuklandıBursa’da Üniversiteli Sudenaz Feci Kazada Hayatını Kaybettiİyi bir prompt nasıl yazılır? Yapay zekâdan işe yarar cevap almanın 6 adımıBüyük dil modeli nasıl çalışır? Sohbet botlarının arkasındaki teknoloji sade dille

Bayılan kişiye ne yapılır? Bayılma nedenleri ve koma pozisyonu

Bayılma öncesi uyarı işaretlerini, bayılan birine ilk dakikalarda yapılacakları, kişinin neden yan yatış (koma) pozisyonuna alındığını ve bu pozisyonun adım adım nasıl verildiğini anlatıyoruz.

Haber Merkezi
Giriş: · Güncelleme:
Kaynak: Yazar Gazetesi0 okunma0 yorum7 dk okuma
Paylaş
Bayılan kişiye ne yapılır? Bayılma nedenleri ve koma pozisyonu
Bayılan kişiye ne yapılır? Bayılma nedenleri ve koma pozisyonu Fotoğraf: Yazar Gazetesi

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Bayılma öncesi uyarı işaretlerini, bayılan birine ilk dakikalarda yapılacakları, kişinin neden yan yatış (koma) pozisyonuna alındığını ve bu pozisyonun adım adım nasıl verildiğini anlatıyoruz.

Bayılan bir kişi sırtüstü yatırılır, bacakları yerden yaklaşık 30 cm kaldırılır, sıkan giysileri gevşetilir ve ortam havalandırılır. Çoğu bayılma birkaç dakika içinde kendiliğinden düzelir. Kişi kendine gelmiyor ama normal nefes alıyorsa yan yatış (koma) pozisyonuna alınır ve 112 aranır; nefes yoksa kalp masajına başlanır.

Bu yazı, temel ilk yardım rehberimizdeki bilinç kaybı bölümünün ayrıntılı versiyonudur. Bayılma çoğu zaman zararsız bir tablo olsa da kimi zaman ciddi bir kalp sorununun ilk işareti olabilir; bu nedenle "nasılsa geçti" diye geçiştirilmemesi gereken durumlar da yazının sonunda yer alıyor.

Bayılma (senkop) neden olur?

Tıpta senkop olarak adlandırılan bayılma, beyne giden kan akışının kısa süreliğine azalmasıyla ortaya çıkan, kendiliğinden ve tamamen düzelen bilinç kaybıdır. Sık görülen nedenler şunlardır:

  • Refleks (vazovagal) bayılma: Kan görme, ani ağrı, korku, uzun süre ayakta kalma, sıcak ve kalabalık ortamlar sinir sistemi aracılığıyla nabzın yavaşlamasına ve tansiyonun düşmesine yol açar. En yaygın türdür.
  • Ani ayağa kalkma: Özellikle yaşlılarda, sıvı kaybında ve bazı tansiyon ilaçlarını kullananlarda yatar ya da oturur pozisyondan hızla kalkınca tansiyon düşebilir.
  • Sıvı ve şeker eksikliği: Uzun süre aç kalma, ishal, kusma ve yetersiz sıvı alımı bayılmayı kolaylaştırır. Şeker hastalarında kan şekerinin düşmesi ayrıca önemlidir.
  • Kalp kaynaklı nedenler: Ritim bozuklukları ya da kalp kapağı hastalıkları daha az görülür ama daha tehlikelidir.

Bayılmadan önceki uyarı işaretleri

Refleks bayılmalar çoğunlukla birkaç saniye ile birkaç dakika süren bir "ön dönem" ile başlar: baş dönmesi, gözlerin kararması, kulak çınlaması, bulantı, soğuk terleme, solukluk ve sıcaklık hissi. Bu belirtileri hisseden kişinin hemen oturması ya da uzanması, düşüp yaralanma riskini büyük ölçüde azaltır. Ayakta durmak zorundaysanız bacak kaslarını kasmak, bacak bacak üstüne atarak sıkmak ya da ellerinizi kenetleyip çekmek kısa süreli olarak tansiyonu destekleyebilir.

Bayılan kişiye ilk dakikalarda yapılacaklar

  1. Kişiyi güvenli bir şekilde yere uzatın; oturur pozisyonda kalmaya ya da ayağa kalkmaya zorlamayın.
  2. Bacaklarını bir sandalye ya da çanta yardımıyla yükseltin. Bu, kanın beyne dönüşünü kolaylaştırır.
  3. Yakası, kemeri, kravatı gibi sıkan giysileri gevşetin; ortamı havalandırın, etrafta toplanan kalabalığı uzaklaştırın.
  4. Nefesini kontrol edin. Normal nefes alıyorsa yanında kalıp izleyin.
  5. Kendine geldiğinde hemen ayağa kalkmasına izin vermeyin; birkaç dakika uzanmasını, ardından önce oturmasını sağlayın.
  6. Bilinci tamamen yerine gelip yutabildiğinde su ya da şekerli bir içecek verilebilir. Bilinci bulanık kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez.

Kolonya koklatmak, yüze su çarpmak, tokat atmak ya da soğan koklatmak gibi yöntemlerin kanıtlanmış bir yararı yoktur. Kişi birkaç dakika içinde kendine gelmiyorsa bu artık basit bir bayılma olarak değerlendirilmez.

Koma (yan yatış) pozisyonu nasıl verilir?

Bilinci kapalı ama normal nefes alan bir kişide dil geriye kayarak hava yolunu tıkayabilir ya da kusmuk akciğere kaçabilir. Yan yatış pozisyonu ağzın en alçak noktada kalmasını sağlayarak bu riski azaltır. Adımlar:

  1. Kişinin yanına diz çökün; gözlüğünü ve ceplerindeki sert cisimleri çıkarın.
  2. Size yakın olan kolunu dirsekten bükerek avuç içi yukarı bakacak şekilde başının yanına doğru koyun.
  3. Uzak kolunu göğsünün üzerinden getirip elinin sırtını size yakın yanağının altına yerleştirin ve bu eli tutmaya devam edin.
  4. Diğer elinizle uzak dizini bükün; ayak tabanı yere bassın.
  5. Bükülü dizden çekerek kişiyi kendinize doğru yan çevirin.
  6. Üstteki bacağı kalça ve diz dik açı yapacak şekilde ayarlayın; böylece kişi yüzüstü dönmez.
  7. Başı hafifçe geriye eğerek hava yolunun açık kalmasını sağlayın.
  8. Nefesini düzenli aralıklarla kontrol edin. Uzun süre bu pozisyonda kalacaksa yaklaşık 30 dakikada bir diğer yana çevirin.

Kişinin nefesi durur ya da düzensizleşirse onu hemen sırtüstü çevirip kalp masajına başlayın. Düşme ya da trafik kazası sonrası boyun veya sırt yaralanmasından şüpheleniliyorsa, nefes alıyor ve hava yolu açık tutulabiliyorsa kişi gereksiz yere çevrilmez.

Ne zaman 112 aranmalı?

  • Kişi bir-iki dakika içinde kendine gelmiyorsa.
  • Bayılma egzersiz sırasında ya da uzanırken olduysa.
  • Öncesinde göğüs ağrısı, çarpıntı veya nefes darlığı varsa.
  • Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü ya da bilinen kalp hastalığı varsa.
  • Kendine geldikten sonra konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol-bacakta güçsüzlük fark edilirse.
  • Düşerken başını çarptıysa, kişi gebe ya da şeker hastasıysa.

Bilinç kaybı sırasında kollarda ve bacaklarda kısa süreli seğirmeler görülebilir. Uzun süren, ritmik kasılmalar ise başka bir tabloya işaret eder; bu durumda yapılacakları epilepsi nöbetinde ilk yardım yazımızda anlattık.

Bayılma ile kalp durması nasıl ayırt edilir?

İlk saniyelerde iki durum birbirine benzeyebilir. Ayırt edici nokta nefestir: Bayılan kişi normal nefes almaya devam eder ve genellikle bir-iki dakika içinde kendine gelmeye başlar. Kalbi duran kişi ise yanıt vermez, normal nefes almaz ya da yalnızca seyrek, hırıltılı iç çekmeler görülür. Hava yolunu açıp 10 saniye boyunca nefesi değerlendirin; şüphede kalırsanız kalp durması gibi davranın ve 112'yi arayarak masaja başlayın. Bayılan birine gereksiz yere kalp masajı yapma ihtimali, kalbi durmuş birine müdahale etmemenin yaratacağı sonuçla kıyaslanamayacak kadar küçüktür.

Sık sorulan sorular

Sık bayılan biri ne yapmalı?

Tekrarlayan bayılmalar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Tansiyon, kalp ritmi ve kan şekeri gibi temel incelemeler nedeni ortaya koyabilir.

Bayılan kişiye su serpmek zararlı mı?

Doğrudan zararlı olmasa da bir yararı kanıtlanmış değildir ve zaman kaybettirir. Öncelik pozisyon, hava yolu ve nefes kontrolüdür.

Yargıtay’dan Boşanma Kararı: Hasta Eşinin Yanında Sigara İçen Kadına Tazminatİlgili HaberYargıtay’dan Boşanma Kararı: Hasta Eşinin Yanında Sigara İçen Kadına Tazminat
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar Gazetesi, 2018 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir