Uzun Süreli Covid ile Tau Seviyelerindeki Artış
Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan bir araştırma, 225'ten fazla uzun süreli Covid hastasından alınan kan örneklerini inceleyerek, beynin sağlıklı işleyişinde önemli bir rol üstlenen tau proteinlerinin seviyelerinde belirgin bir artış bulunduğunu ortaya koydu.
Normal koşullarda, tau proteinleri beyin hücreleri arasındaki iletişimi destekler. Ancak anormal tau birikintileri, sinir hücrelerinde yumaklar oluşturarak iletişimi bozabilir. Bu durum, Alzheimer ve diğer demans türlerinde görülen hafıza kaybı ve bilişsel gerileme ile ilişkilendirilebilir.
Covid-19'un Uzun Vadeli Etkileri
Araştırmanın başındaki bulaşıcı hastalıklar uzmanı Dr. Benjamin Luft, Covid-19'un uzun vadeli etkilerinin enfeksiyondan yıllar sonra bile kendini gösterebileceğini belirtti. Bu etkilerin, Alzheimer hastalığında görülen nörobilişsel sorunlara benzer şekilde kronik hastalıkları tetikleyebileceğini ifade etti.
Bilim insanları, bu bulguların etkili aşılar ve tedavi yöntemleri geliştirme açısından son derece önemli olduğunu vurguluyor. Dr. Luft, enfeksiyonun uzun süreli hastalıklara yol açmadan önlenmesi için bir çağrıda bulundu.
Bu bulgular, eBioMedicine dergisinde yayımlandı. Araştırma ekibi, Covid sonrasında sürekli semptomlar yaşayan bireylerin nörodejeneratif hastalıklara yakalanma riskinin artabileceğini ortaya koydu. Çalışma, 11 Eylül saldırılarında ilk müdahaleyi yapan kurtarma görevlilerinin yer aldığı ‘Dünya Ticaret Merkezi Sağlık Programı’na dayanıyor ve toplam 227 kişinin, Covid-19’a yakalanmadan önce ve enfeksiyondan ortalama 2,2 yıl sonra alınan kan örnekleri analiz edildi.
Covid Belirtileri ve Tau Seviyeleri
Uzun süreli koronavirüsün en yaygın belirtileri arasında koku ve tat alma duyusunda değişiklikler yer almaktadır. Araştırmacılar, Alzheimer ile güçlü bir bağlantısı olan pTau-181 adlı tau alt tipine odaklandı. Bulunan veriler, uzun süreli Covid semptomları yaşayan katılımcılarda kan tau seviyelerinin yaklaşık yüzde 60 oranında arttığını gösterdi. Semptomları 18 aydan fazla süren bireylerde, daha kısa süreli semptom yaşayanlara göre tau düzeyleri anlamlı derecede yüksekti.
Araştırma, Covid-19’a yakalanmayan veya enfeksiyondan sonra uzun süreli semptom geliştirmeyen 227 kişilik bir kontrol grubuyla karşılaştırıldı. Kontrol grubunda kan tau seviyelerinde kayda değer bir artış gözlemlenmedi. Bu durum, uzun süreli Covid geçirenlerdeki nörolojik etkilerin virüs kaynaklı biyolojik bir değişimle bağlantılı olabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, bir sonraki aşamada nörogörüntüleme yöntemleriyle plazmadaki tau artışının beyindeki tau birikimiyle ilişkisini incelemeyi planlıyor. Çalışma ekibi, katılımcıların genellikle temel hizmetlerde çalışan kişiler olduğunu ve bu nedenle virüse daha fazla maruz kalmış olabileceklerini belirterek, elde edilen sonuçların genel nüfusu tam olarak yansıtmayabileceğini ifade ediyor.
Dr. Luft ve ekibi, “Bu, bir virüsün zaman içerisinde anormal tau üretimine katkıda bulunabileceğini öne süren ilk çalışmalardan biridir” dedi. Araştırma, nörodejeneratif hastalıkların biyolojik mekanizmalarını anlamak açısından önemli bulgular sunuyor.
İngiltere’de NHS England verilerine göre, her 10 kişiden neredeyse biri uzun süreli Covid geçirdiğine inanıyor. Ulusal İstatistik Ofisi verilerine göre ise İngiltere ve İskoçya’da yaklaşık 2 milyon kişi uzun süreli Covid belirtileri yaşıyor. Bu bireylerin yüzde 71’i, semptomların en az bir yıl sürdüğünü bildiriyor; yarıdan fazlasının semptomları ise iki yıl veya daha uzun sürüyor.
Uzun süreli Covid, enfeksiyondan sonra semptomların 12 haftadan fazla sürmesiyle tanımlanıyor. Bu süre zarfında görülen nörolojik ve bilişsel etkiler, günlük yaşamı etkileyebilir ve uzun vadede ciddi sağlık sorunları oluşturabilir.
Alzheimer hastalığı, İngiltere’de yaklaşık 982 bin kişiyi etkiliyor ve bu sayı ülkemizde de artış göstermektedir. Erken dönemde hafıza sorunları, düşünme ve muhakeme güçlüğü, dil bozukluğu gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler zamanla kötüleşerek yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.
Bilim insanları, Covid-19 sonrası yükselen tau seviyelerinin ilerleyen yıllarda Alzheimer riskini artırabileceğini vurgulayarak, uzun süreli koronavirüsün geçici bir sağlık sorunu olmadığını belirtiyor. Uzun süreli Covid belirtileri yaşayan bireylerin düzenli tıbbi takip ve değerlendirme süreçlerinden geçmesi, olası nörodejeneratif hastalıkların erken tespitine yardımcı olabilir.
Covid-19’un uzun vadeli etkileri, seyahat edenler için de dikkate alınmalıdır. Uzun yolculuklar, farklı iklimler ve stres faktörleri, uzun süreli Covid semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir. Tatil veya iş seyahatleri planlayanların, enfeksiyon riskini azaltmak ve olası uzun süreli etkileri önlemek için güncel aşı ve tedavi yöntemlerine dikkat etmeleri önerilmektedir.
Seyahat sırasında karşılaşılan yorgunluk, baş ağrısı veya zihinsel bulanıklık gibi belirtiler, uzun süreli koronavirüsün işaretleri olabilir. Uzmanlar, bu tür semptomları göz ardı etmemek ve sağlık kontrollerini aksatmamak gerektiğinin altını çiziyor.
