Türkiye’de geçici koruma statüsüyle yaşayan Suriyelilere yönelik yeni bir süreç başlatılıyor. Halen yaklaşık 2 milyon 370 bin Suriyelinin bu kapsamda ülkede bulunması ve geri dönüşlerin beklenen hızda gerçekleşmemesi üzerine hükümet, politikada yeni adımlar atmaya hazırlanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sürece doğrudan dahil olmasıyla birlikte uygulamanın ikinci aşamasına geçildi.
Suriye’de savaşın sona erdiği 8 Aralık 2024’ten bu yana geçen yaklaşık bir yıllık dönemde Türkiye’den ülkesine dönen Suriyelilerin sayısı 600 bin civarında kaldı. Dönüş oranlarının sınırlı kalması, güvenlik ve göç bürokrasisini yeni düzenlemeler üzerinde çalışmaya yöneltti.
Geçici koruma statüsü kademeli olarak sona erecek
Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere göre, süreci hızlandırmak amacıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Avrupa ülkelerindeki uygulamalara benzer şekilde geçici koruma statülerinin topluca kaldırılması önerildi. Ancak Erdoğan, Türkiye’nin başından bu yana savunduğu “gönüllü geri dönüş” ilkesine dikkat çekerek zorlayıcı yöntemlere sıcak bakmadı. Bu doğrultuda, geçici koruma statüsünün aşamalı biçimde kaldırılması ve geri dönüşlerin kademeli tedbirlerle teşvik edilmesi kararlaştırıldı.
İlgili bakanlıklar ve kurumlar, bu çerçevede yeni yasal ve idari düzenlemeler üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
İlk adım: Ücretsiz sağlık hizmetleri kaldırıldı
Sürecin ilk somut adımı, geçici koruma altındaki Suriyelilere sunulan ücretsiz sağlık hizmetlerinin sona erdirilmesi oldu. Yeni yıl itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte sağlık hizmetlerinden yararlanmak isteyen Suriyelilerin katkı payı ödemesi zorunlu hale getirildi. Güvenlik kaynakları, bu uygulamanın geri dönüş kararlarını hızlandıracağını değerlendiriyor.
Türkiye’de kalmak isteyenlere ikamet şartı
Bir sonraki aşamada ise geçici koruma statüsünün kademeli olarak kaldırılması planlanıyor. Statüsü sona eren Suriyelilerin Türkiye’de kalabilmeleri için ikamet izni almaları gerekecek. Ancak bu iznin verilmesi için kriterlerin oldukça sıkı olacağı belirtiliyor.
Buna göre; düzenli bir iş, geçerli kira sözleşmesi, konut, sağlık sigortası ve yeterli maddi imkân gibi şartlar aranacak. Bu koşulları sağlayamayanların Türkiye’de yasal olarak kalamayacağı, ülkelerine dönmek zorunda kalacakları ifade ediliyor. İkamet izni alamayanların ise kaçak duruma düşeceği vurgulanıyor.
BM destekleri dönüş sürecine dahil edilecek
Öte yandan, geri dönüşleri teşvik etmek amacıyla Birleşmiş Milletler kaynaklarının da devreye sokulması planlanıyor. Ülkesine dönmek isteyen Suriyelilere BM fonları aracılığıyla maddi destek sağlanması ve yol masraflarının karşılanması gündemde.
