Orta Doğu'daki Çatışmalar ve Petrol Piyasası Üzerindeki Etkileri
Son dönemde Orta Doğu'da artan çatışmalar, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat riskleri ve enerji tesislerine yönelik saldırılar petrol piyasasında büyük dalgalanmalara yol açmaktadır. Brent petrol fiyatı 114 doların üzerine çıkarak yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, Irak ve Kuveyt'te üretim düşüşleri gözlemlenmektedir. ABD Başkanı, fiyat artışının geçici olduğunu ifade etti.
Piyasalardaki Dalgalanmalar ve Belirsizlikler
Geçtiğimiz hafta emtia piyasalarında yaşanan fiyat değişimleri, Orta Doğu'daki artan çatışmaların enerji arzı ve deniz taşımacılığı üzerindeki risklerini artırması ile ABD Merkez Bankası'nın faiz politikalarına dair belirsizliklerin etkisiyle dalgalı bir seyir izledi. Özellikle petrol ve doğal gaz fiyatları, jeopolitik risk priminin etkisiyle artış gösterirken, artan enflasyon beklentileri ve Fed'in faiz indirimlerine yönelik beklentilerin azalması, değerli ve baz metaller üzerinde baskı oluşturdu.
Hafta boyunca küresel piyasalardaki risk algısı, büyük ölçüde Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat akışına dair endişelerle şekillendi. Orta Doğu'dan Asya'ya yapılan ham petrol ve LNG sevkiyatlarındaki aksamalar, yalnızca arz riskini değil, aynı zamanda sigorta, navlun ve teslim süreleri üzerinden maliyetleri de artırdı.
Hürmüz Boğazı'ndaki Gerilim ve Enerji Fiyatları
Enerji piyasalarında haftanın en önemli gündem maddesi, Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat riskleri ve Orta Doğu kaynaklı arz endişeleri oldu. Bu durum, Brent petrolün varil fiyatının 114,52 dolara yükselmesine ve Ekim 2023'ten bu yana en yüksek haftalık kapanışını gerçekleştirmesine neden oldu.
Aynı dönemde Dubai ham petrolünün nakit primi 19,63 dolara çıkarak 2018'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Brent ile Dubai petrolü arasındaki fiyat farkını gösteren EFS primi de hafta içinde 10,42 dolara kadar yükseldi. Bu durum, özellikle Asya'daki rafineriler için Brent bağlantılı ve Atlantik havzası menşeli ham petrol türlerinin maliyetlerini artırdı.
Doğal gaz piyasasında da hem ABD içindeki veriler hem de küresel LNG arzına ilişkin riskler dikkatle izlendi. Haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 24,4 artarken, New York Ticaret Borsasında işlem gören doğal gazın MMBtu cinsinden fiyatı da yaklaşık yüzde 9 yükseldi.
Askeri Gerilim ve Enerji Üretimindeki Düşüş
Küresel petrol piyasalarındaki yükseliş, Orta Doğu'daki askeri gerilim ile hız kazandı. Brent petrolün varil fiyatı 90 doların üzerine çıkarak yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bugün Brent petrol 114,52 dolara yükseldi ve böylece fiyatlar 20 Nisan 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları devam ederken, İran'ın bölgedeki ABD üsleri ve İsrail'i hedef alan karşılıkları da enerji piyasalarında belirsizliği artırdı. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, deniz taşımacılığını olumsuz etkileyerek petrol fiyatlarını yukarı yönlü baskıladı.
Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketlerinden Maersk ve Hapag-Lloyd, güvenlik endişeleri nedeniyle Orta Doğu bağlantılı iki nakliye hattındaki faaliyetlerini geçici olarak askıya aldı. Katar Enerji Bakanı da Körfez ülkelerinin enerji ihracatının haftalar içinde durabileceğini ve bunun petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara kadar çıkarabileceğini belirtti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı, Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini ve geçiş yapmaya çalışan gemilerin hedef alınacağını açıkladı. Bu açıklamalar, bölgedeki gerilimi daha da artırdı.
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında müzakereler devam ederken, 28 Şubat'ta İran'a yönelik askeri operasyon başlatmıştı. Bu gelişmelerden önce Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Şubat kapanışında 72,48 dolar seviyesindeydi.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Irak'taki petrol üretiminde önemli bir düşüş yaşandığı bildirildi. Ülkede günlük üretimin yaklaşık yüzde 60 azaldığı açıklandı. Irak Petrol Bakanlığına bağlı Saha ve Lisans İşleri Şirketi Genel Müdür Yardımcısı, saldırılar sonrasında günlük petrol üretiminin 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile gerilediğini duyurdu.
