Okullar Açılmadan Aileleri Zorlayan Masraf: Kırtasiye Alışverişi Bütçeleri Sarsıyor

Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde kırtasiye, okul kıyafeti ve beslenme giderleri ailelerin bütçesindeki yükü artırıyor. Özellikle yoksullukla mücadele eden hanelerde temel eğitim ihtiyaçları, kira, fatura ve gıda harcamalarıyla yarışıyor. Uzmanlar, ekonomik eşitsizliğin çocukların eğitim hayatının yanı sıra sağlıkları üzerinde de uzun vadeli etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

Yeni eğitim döneminin başlamasına kısa süre kala ailelerin okul hazırlığı telaşı artarken, artan masraflar özellikle dar gelirli haneleri zorluyor. Kalem, defter, boya ve diğer kırtasiye ürünlerinin yanı sıra okul kıyafetleri, ayakkabı ve beslenme giderleri de aile bütçesinde önemli bir yer tutuyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 2025 yılında Türkiye'de 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36,8'i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Ekonomik koşullar, çocukların eğitim ihtiyaçlarına erişiminden yeterli beslenmesine kadar pek çok alanda belirleyici oluyor.

Aileler İhtiyaçlar Arasında Seçim Yapıyor

Derin Yoksulluk Ağı Araştırma ve Savunu Koordinatörü Dr. Önder Uçar, okul döneminin derin yoksulluk yaşayan aileler açısından yılın en ağır harcama dönemlerinden biri olduğunu belirtti.

Kırtasiye masraflarının okul kıyafeti ve ayakkabı giderleriyle aynı dönemde ortaya çıktığını ifade eden Uçar, ailelerin artık hangi ürünü almak istediklerinden çok, hangi ihtiyacı karşılayabileceklerini hesaplamak zorunda kaldığını söyledi.

Uçar, geçen yıl ekim ayında 108 haneyle gerçekleştirdikleri çalışmada 93 hanenin okul masraflarını karşılamakta zorlandığını, 91 hanenin ise çocuklarının beslenmesini düzenli şekilde hazırlamakta güçlük çektiğini aktardı.

Söz konusu çalışmanın Türkiye genelini temsil etmediğini vurgulayan Uçar, elde edilen sonuçların hane bütçelerindeki sıkışıklığı ortaya koyduğunu belirtti.

Eğitim Harcamaları Diğer İhtiyaçlardan Kısılıyor

Kira, faturalar ve mutfak masraflarının ardından eğitim giderlerinin de aynı bütçeden karşılandığını belirten Uçar, bir ihtiyaca ayrılan paranın başka bir ihtiyaçtan vazgeçmek anlamına gelebildiğini ifade etti.

Ekonomik sorunların çocukların eğitim yaşamına doğrudan yansıdığını söyleyen Uçar, faturalarını ödemekte zorlandığı için uygun çalışma ortamına sahip olmayan ve beslenme konusunda öğün atlamak zorunda kalan çocukların bulunduğuna dikkat çekti.

Uçar ayrıca bu yıl ailelerin kırtasiye ihtiyaçlarını önceki yıllara kıyasla daha erken gündeme getirdiğini belirtti.

Ucuz Kırtasiye Ürünleri Sağlık Riski Oluşturabilir

İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Emrah Kırımlı ise ekonomik sıkıntılar nedeniyle daha düşük fiyatlı ürünlere yönelmenin çocuk sağlığı açısından bazı riskleri beraberinde getirebileceğini söyledi.

Özellikle küçük çocukların ellerini ağızlarına götürmesi ve küçük parçaları yanlışlıkla yutabilmesi nedeniyle kırtasiye ürünlerinin güvenilir olmasının önem taşıdığını belirten Kırımlı, keskin kenarlı veya kolayca küçük parçalara ayrılabilen ürünler konusunda ailelerin dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

“Ucuz Ürün Uzun Vadede Daha Pahalıya Gelebilir”

Kırımlı, ilk bakışta ekonomik görünen bazı ürünlerin kısa sürede kullanılamaz hale gelmesi durumunda ailelere daha fazla maliyet çıkarabileceğini belirtti.

Ailelerin güvenli ve kaliteli ürünlerle uygun fiyatlı ürünler arasında tercih yapmak zorunda bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Kırımlı, bu noktada kamusal desteğin önemine dikkat çekti.

Ekonomik Eşitsizlik Sağlığı Da Etkiliyor

Düşük gelirin çocuk sağlığını belirleyen önemli unsurlardan biri olduğunu ifade eden Kırımlı, çocukluk dönemindeki ekonomik dezavantajların ilerleyen yıllarda kalıcı sağlık eşitsizliklerine dönüşebileceğini söyledi.

Kırımlı, aynı çevrede büyüyen ve aynı okula başlayan çocukların ekonomik koşullar nedeniyle zaman içerisinde farklı sağlık ve yaşam koşullarıyla karşılaşabileceğini belirterek, eğitim dönemindeki ekonomik desteğin yalnızca okul başarısı açısından değil, çocukların uzun vadeli sağlığı açısından da değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.