Finans Piyasalarında Para Akışını Anlamak
Finansal piyasalarda paranın hareketlerini önceden tahmin edebilmek, zamanında gerekli adımları atarak portföyde önemli değişiklikler yapabilmek, hem bir beceri hem de derin bir deneyim gerektirmektedir.
Son günlerde bu konu üzerinde düşünürken, İş Yatırım tarafından yayımlanan “Para Nereye Gidiyor?” başlıklı araştırma raporuna rastladım. Raporun başlığını seçen kişinin oldukça etkileyici ve anlamlı bir seçim yaptığını söylemek gerekir.
Yabancı Yatırımcıların Portföy Hareketleri
Raporun içeriğindeki grafiklere göre, Şubat ayının ilk haftasındaki piyasa verilerine dayanarak, son bir yıl içerisinde yurtiçindeki menkul kıymetlere yatırım yapan yabancı yatırımcıların net portföy hareketlerinin genelde -2 milyar $ ile 2 milyar $ arasında değiştiği görülmektedir. Ancak Aralık 2025'ten itibaren yabancı portföy yatırımlarında olumlu yönde belirgin bir gelişme gözlemlenmektedir. Portföy girişinde 4 haftalık hareketli toplamın 9,4 milyar $ seviyesine ulaştığını ifade edebiliriz. Eurobond yatırımı hariç tutulduğunda, hisse senedi, devlet iç borçlanma senetleri ve özel sektör tahvilleri gibi menkul kıymetlere yönelik 4 haftalık net portföy yatırımı 6,2 milyar $ seviyesindedir.
Hisse senedi alanında, son 10 haftalık dönemde yabancı yatırımcıların net girişleri haftalık bazda 500 milyon $’a kadar ulaşmaktadır.
Hazine'nin Dış Borçlanma Stratejisi
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ocak-Şubat aylarında toplamda 5,9 milyar $ tutarında Eurobond ihraçları gerçekleştirmiştir. Yurtdışı piyasalardaki risk iştahının sağladığı olumlu algıyı arkasına alan Hazine, yurtdışı borçlanmasını oldukça elverişli koşullarda gerçekleştirdiğini söyleyebiliriz. Önümüzdeki 12 ay içinde planlanan takvim doğrultusunda, Nisan ayında 2,1 milyar $, Haziran ayında 2,9 milyar $ ve Ekim’de 3,6 milyar $ dış borç ödemesi yapılması öngörülmektedir. Hazine’nin açıklamış olduğu son borçlanma programına göre, 2026 yılında uluslararası piyasalardan 13 milyar $ tutarında borçlanma hedeflenmektedir.
Döviz mevduatlarında 2025 başından itibaren toplam 25,1 milyar $ artış yaşanmıştır. DTH ile KKM’nin toplam mevduatlar içindeki oranı %41 düzeyindedir. KKM hesaplarının zirve yaptığı Ağustos 2023’te ise bu oran %68’e kadar çıkmıştır.
Altın ve DTH Üzerindeki Etkiler
Yurtiçi gerçek kişilerde, geçen yıl sonundan itibaren haftalık bazda altın ve parite etkisinden arındırılmış 4 haftalık verilerde, altın fiyatlarındaki artışla birlikte 4,1 milyar $ düzeyinde bir yükseliş gözlemlenmiştir.
TCMB Analitik Bilanço verilerine göre, 11 Şubat itibariyle brüt rezervler 26 milyar $, swap hariç net rezervler ise 20,4 milyar $ seviyesindedir. Bu artışların yaklaşık 19,6 milyar $’ının altın fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandığı belirlenmiştir.
TL Mevduatları ve Yatırımcı Davranışları
TL mevduatlar 16,1 trilyon TL seviyesine ulaşmıştır. Yılbaşından itibaren TL vadeli mevduat hesaplarındaki değişim, 458 milyar TL düzeyinde bir düşüş göstermektedir. Bu düşüş trendinin, 4 haftalık hareketli ortalama verisinde 26 Aralık haftasından itibaren devam ettiğini söyleyebiliriz.
Borçlanma araçları portföy dağılımını incelediğimizde, hanehalkının portföyündeki borçlanma araçları paylarının özellikle DİBS’lerine yönelik ağırlığının 2025 yılındaki %20 seviyesinden 2026’da %51 seviyesine doğru hızlı bir artış gösterdiği görülmektedir. TCMB’nin politika faiz indirimi sürecine yönelik hazırlıkların yurtiçi yatırımcılar tarafından önceden yapıldığı açıktır.
Para Piyasası Fonları ve Harcama Eğilimleri
Para piyasası fonlarının (PPF) büyüklüğü, 6 Şubat haftasında yaklaşık 9 milyar TL azalarak 1,5 trilyon TL’ye gerilemiştir. Serbest Şemsiye Fonu altındaki PPF büyüklüğü ise 1,2 trilyon TL’ye yükselmiştir. Tüm döviz fonlarının aktif büyüklüğü yaklaşık 79,5 milyar $’a düşmüştür. 2024 başında bu seviye 25 milyar $, 2025 başında ise 50 milyar $ civarındaydı. Yatırım fonlarını da dahil ederek hesapladığımız dolarizasyon oranı, 6 Şubat haftasında %44’ten %43,8’e gerilemiştir. Bu oran, 2023 yılı ortalarında %70’e kadar yükselmiştir.
Kredi kartı ile yapılan harcama istatistiklerine bakıldığında, kuyumcu harcamalarının %120, market ve AVM harcamalarının %56, eğitim ve kırtasiye malzemeleri harcamalarının %53, konaklama (otel) harcamalarının %48 ve telekomünikasyon harcamalarının %48 düzeyinde olduğu görülmektedir. Toplam kartlı harcamaların %47 düzeyinde TÜFE manşet seviyesinin oldukça üzerinde olduğu belirtilmektedir.
İç talep tarafındaki canlılık, üst gelir grubunda hâlâ devam etmektedir. Havayolları harcamalarının %11, bar ve eğlence mekanları harcamalarının %21, elektrikli ve elektronik eşyaların harcamalarının %25 düzeyinde TÜFE yıllık oranının altında olduğu gözlemlenmektedir. Bununla birlikte, market ve çeşitli gıda harcamalarının Aralık ayından itibaren hızlı bir azalma yönünde eğilim gösterdiği dikkate alınmalıdır.
