İran'da Kripto Para Kullanımında Artış
İran'da savaşın başlamasıyla birlikte, ülkeye yönelik kripto para akışlarında belirgin bir yükseliş gözlemleniyor.
Uzmanlar, dijital para birimlerinin İran Devrim Muhafızları’na uygulanan yaptırımları aşmak ve hızla artan enflasyonun etkisi altındaki vatandaşlara finansal destek sağlamak amacıyla kullanıldığını ifade ediyor.
Uluslararası Yaptırımlar ve Kripto Para Kullanımı
Uzun yıllardır uluslararası yaptırımlara maruz kalan İran, geleneksel finans sisteminden dışlanmış durumda. ABD'li yetkililerin açıklamalarına göre, İran kripto paraları alternatif bir finansman kanalı olarak kullanıyor; ambargo altındaki petrol satışları ve Yemen’deki Husiler gibi müttefik gruplara gizli finansman sağlama bu yöntemler arasında yer alıyor.
Mevcut kriz sırasında kripto para kullanımının daha da arttığı belirtiliyor.
Bu çıkışların yaklaşık üçte biri, 5 Mart itibarıyla yabancı borsalara transfer edildi. Bu durum, bazı vatandaşların birikimlerini koruma çabasıyla açıklanabilirken, meblağın büyüklüğü, "rejim aktörlerinin" de bu süreçte yer alabileceğini düşündürüyor.
Yaptırımlar ve Siber Saldırılar Korkusu
Uzmanlar, bu tür bir hareketin muhtemelen yeni yaptırımlar ya da siber saldırılar korkusuyla gerçekleştirildiğini belirtiyor.
Blockchain şirketi TRM Labs, Haziran 2025’teki önceki İsrail-İran çatışmasının zirvesinde, önde gelen kripto para platformu Nobitex'ten 90 milyon doların çalındığını aktardı.
Kripto para analiz şirketi Elliptic, internet kesintileri sırasında bile bazı çıkışların devam ettiğini gözlemledi. Bu durum, erişim sıkıntısına rağmen bazı kişilerin borsa kripto varlıklarına ulaşabildiğini gösteriyor.
Devletin bu alandaki denetimi oldukça yüksek. Chainalysis verilerine göre, geçen yıl Devrim Muhafızları ile bağlantılı cüzdanlara 3 milyar doların üzerinde kripto para aktarıldı. Bu rakam, ülkenin toplam kripto para akışının yarısından fazlasını oluşturuyor ve bu oran artmaya devam ediyor.
Kripto Para ile Silah Ticareti
Financial Times, bu yılın başlarında İran’ın balistik füzeler, insansız hava araçları ve diğer gelişmiş silah sistemlerini kripto para karşılığında satışa sunduğunu bildirmişti.
Kara para aklamayla mücadele kuruluşu ACAMS’ten Craig Timm, bu dijital varlıkların bir "gölge bankacılık" sistemi oluşturduğunu ifade etti. Timm, kripto paraların banka havalesine göre daha hızlı ve ucuz transfer edilebildiğini, ayrıca küresel düzenlemelerdeki boşluklar nedeniyle izlenmelerinin zor olduğunu belirtti.
Ancak halk, dünyanın en büyük kripto para birimi olan Bitcoin'e yöneliyor; bu dijital varlık, platformlardan çekilerek yetkililerin erişimi dışında kişisel cüzdanlarda tutulabiliyor. Bitcoin şu anda 68 bin doların üzerinde işlem görmekte.
Chainalysis’e göre, bu strateji savaş öncesinde İran'da sert bir şekilde bastırılan protestolar sırasında da yaygın olarak görülüyordu.
Analist Martin, çatışma öncesinde enflasyonun %50’ye yaklaştığı bir ortamda, kripto paraların ulusal para biriminin çöküşü karşısında halk için bir "can simidi" işlevi gördüğünü belirtti.
