Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi İran'daki Protestoları Görüşmek Üzere Toplandı
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran'da 28 Aralık'ta patlak veren protestolar ve sonrasındaki gelişmeleri değerlendirmek amacıyla ABD'nin talebi üzerine acil bir toplantı gerçekleştirdi.
Protestoların Yayılması ve Endişeler
BM Genel Sekreter Yardımcısı Martha Pobee, Tahran'da ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan gösterilerin hızla ülke genelinde protestolara dönüştüğünü ifade etti. Pobee, "İran'daki durum değişken ve son derece kaygı verici" şeklinde konuştu. ABD'nin İran'a yönelik olası askeri müdahalelerini de endişeyle izlediğini vurgulayan Pobee, "Bu dış etkenler hali hazırda gergin olan durumu daha da istikrarsızlaştırıyor. Durumun kötüleşmesini önlemek için her türlü çaba gösterilmelidir" çağrısında bulundu.
Pobee, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in İran ile ilgili sorunların çözümünde barış ve diplomasiden yana olduğunu belirtti.
ABD ve İran Yönetimleri Arasındaki Gerilim
ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, İran yönetimini eleştirerek, "İran rejiminin kendi halkına uyguladığı şiddet ve baskı, uluslararası barış ve güvenliği tehdit ediyor" dedi. İran halkının, mevcut rejimin "acımasız" geçmişine karşı özgürlük talep ettiğini belirten Waltz, "Başkan Donald Trump ve ABD, İran'ın cesur halkının yanındadır. Rejim, bahaneleri ne olursa olsun, İran halkının ekonomik sıkıntılarından tek başına sorumludur ve hesap verecektir" ifadelerini kullandı. Waltz, İran rejiminin insan hakları ihlalleri ve nükleer programının yanı sıra terör faaliyetlerinden de sorumlu olduğunu savundu.
İran'ın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gholamhossein Darzi ise "yas tutan bir ulus" adına konuştuğunu ifade ederek, toplantının ABD'nin talebi üzerine yapıldığını hatırlattı. Darzi, "ABD temsilcisinin, ülkesinin İran'daki huzursuzluğu şiddete yönlendirmedeki rolünü gizlemek için yalanlara başvurması son derece üzücüdür" eleştirisinde bulundu. ABD'nin toplantıyı, "paralı askerlerinin İran'a karşı işlediği suçlarla olan suç ortaklığını gizlemek" amacıyla talep ettiğini savunan Darzi, "ABD, sözde insani bir söylem altında siyasi istikrarsızlık yaratmaya çalışıyor" dedi.
İran'ın Kararlılığı ve Uluslararası Tepkiler
Darzi, herhangi bir güç kullanma tehdidinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlatarak, "Bu tür eylemleri kesin olarak reddetmek ve kınamak, açık bir hukuki, ahlaki ve siyasi sorumluluktur" dedi. Ayrıca, "İran gerginlik veya çatışma arayışında değildir. Ancak doğrudan veya dolaylı her türlü saldırganlık eylemi, BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca kararlı bir yanıt bulacaktır" şeklinde konuştu.
Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, ABD'nin İran karşıtı tutumunu eleştirerek, "Dünya, ABD'nin İran çevresindeki gerilimi artırmaya devam ettiğini izliyor" dedi. Nebenzya, toplantının "egemen bir devletin iç işlerine yönelik saldırganlık" olduğunu ifade etti.
Çin ve İngiltere'nin Yaklaşımları
Çin'in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Sun Lei, ABD'nin İran'a karşı güç kullanma tehdidinde bulunmasını eleştirerek, "Güç kullanımı sorunları asla çözemez" dedi. Sun, "Askeri maceracılık, bölgeyi uçuruma sürükleyecektir" uyarısında bulundu.
İngiltere'nin BM Geçici Daimi Temsilci Yardımcısı Archibald Young, İran'daki protestolar sırasında binlerce kişinin hayatını kaybettiğine ve daha fazlasının tutuklandığına dair endişelerini dile getirdi. Young, "Rejimin interneti neredeyse tamamen kapatmasına rağmen, İran'dan gelen videolar bu durumu hafife aldığını gösteriyor" ifadelerini kullandı.
Pakistan ve Kolombiya'nın Görüşleri
Pakistan'ın BM Daimi Temsilcisi Asim Iftikhar Ahmad, İran ve çevresindeki gelişmeleri dikkatle izlediklerini belirterek, "İstikrarlı ve barışçıl bir İran, bölgenin çıkarlarına uygundur" dedi. Ahmad, tüm anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi gerektiğini vurguladı.
Kolombiya'nın BM Daimi Temsilcisi Leonor Zalabata Torres, İran'daki protestoculara uygulanan baskının hukukun üstünlüğünü zayıflattığını ifade ederek, "Kadınlar bu protestolarda öncü bir rol oynamıştır" dedi. Zalabata, uluslararası basına güvenli erişimin sağlanması ve internetin yeniden açılması çağrısında bulundu.
