ABD Gemi Sahiplerine Ek Yükümlülükler Getiriyor

ABD ve Çin Arasındaki Kargo Ücretleri Üzerine Yeni Gelişmeler

ABD ve Çin’in Kasım 2025’te karşılıklı olarak deniz yoluyla taşınan kargo ücretlerini askıya almasının ardından, gemicilik sektöründeki gerilim Beyaz Saray’ın yeni planıyla yeniden artış gösteriyor. ABD, yabancı yapım gemilere liman ücreti uygulamayı düşünerek küresel deniz taşımacılığı üzerindeki dengeleri değiştirecek bir adım atmış durumda. Ancak sektör temsilcileri, bu önerinin navlun maliyetlerini ciddi şekilde artırarak global ticareti olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.

Beyaz Saray tarafından duyurulan “Amerika’nın Denizcilik Eylem Planı”, ABD’ye gelen tüm kargolar için evrensel bir altyapı veya güvenlik ücreti talep etmeyi öngörüyor. Bu planın amacı, yerli gemi inşa sektörünü canlandırmak ve stratejik bir ticari filo oluşturmak olarak belirlenmiş.

Bu ücret aralığı, ton başına 10 ila 250 dolar arasında bir maliyet anlamına geliyor. Beyaz Saray, düşük senaryoda 10 yıllık süreçte 66 milyar dolar, yüksek senaryoda ise 1,5 trilyon dolarlık bir gelir potansiyeli öngörüyor. Elde edilen gelirlerin “Denizcilik Güvenlik Güven Fonu”na aktarılması ve ABD tersanelerinin desteklenmesi hedefleniyor.

Uluslararası Denizcilik Odası'nın Görüşü

Dünya ticaret filosunun yüzde 80’inden fazlasını temsil eden Uluslararası Denizcilik Odası (ICS), ABD’nin denizcilik kapasitesini artırma hedefini desteklemekle birlikte, liman ücretlerine karşı çıkıyor. ICS, bu tür önlemlerin ticareti olumsuz etkileyebileceği, enflasyonist baskılar yaratabileceği ve misilleme riskini artırabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Yeni planın yürürlüğe girmesi durumunda, ticaret akışlarında yeniden yön değişikliği yaşanabilir. Yüksek maliyet beklentisi, bazı yüklerin alternatif pazarlara kaymasına veya sözleşmelerin yeniden müzakere edilmesine neden olabilir. Navlun piyasalarında kısa vadeli dalgalanmalar ve spot piyasalarda belirsizlik riski artış gösterebilir.

Etkileri ve Beklentiler

Önerinin etkisi, özellikle enerji ve emtia taşımacılığı alanında belirgin olabilir. Örneğin, Karayıpler ile ABD Körfezi hattında bir Aframax tanker için ton başına yaklaşık 32 dolar olan navlun, en düşük ücret senaryosunda dahi yüzde 30’luk bir artış gösterebilir. Ücretin üst sınırdan uygulanması durumunda ise toplam taşıma maliyetleri neredeyse sekiz katına çıkabilir. Bu durum, petrol ürünleri, biyoyakıtlar ve tarımsal emtialar dahil olmak üzere geniş bir yelpazede ABD’li ithalatçı ve ihracatçıların maliyet yapısını değiştirebilir.

Sektör temsilcileri, bu uygulamanın zamanlamasının ve nihai oranlarının belirleyici olacağını vurguluyor. Kongre onayı gerektiren planın, 2027 mali yılı bütçesi kapsamında yasalaşması öngörülüyor. Ancak piyasalarda şimdiden “maliyet şoku” tartışmaları başlamış durumda.

37 sayfalık eylem planı, yalnızca ücret düzenlemelerini değil, aynı zamanda ABD’nin gemi inşa kapasitesinin artırılmasını, serbestleştirme adımlarını ve uluslararası rotalarda faaliyet gösterecek ABD yapımı bir Stratejik Ticari Filo kurulmasını da içermektedir. Ülkede 400 fitten büyük gemi inşa edebilen yalnızca sekiz tersane bulunmaktadır. Ayrıca plan, otonom ve insansız gemi teknolojilerine yönelik düzenleyici altyapının oluşturulmasını da öngörüyor. ABD Sahil Güvenliği’nin test alanları belirlemesi, uzaktan kontrol merkezlerinin sertifikasyonu ve karmaşık liman operasyonları için yedek sensör sistemlerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Ancak sigorta, sorumluluk ve acil durum müdahalesi gibi konularda henüz net bir çerçeve mevcut değil.