Bilim insanları, gelecekte ortaya çıkabilecek salgınlara karşı mücadelede kullanılabilecek yeni bir erken uyarı yöntemi üzerinde çalışıyor. ABD ve İngiltere ortaklığında yürütülen pilot araştırmaya göre, uçaklardan toplanan atık suların analiz edilmesi, dünyadaki yeni virüs hareketlerini klasik takip yöntemlerinden haftalar önce tespit etmeye yardımcı olabilir.
Araştırmacılar, havalimanlarının küresel salgınlara karşı birer "erken uyarı noktası" olarak kullanılabileceğini belirtiyor.
İnsan hareketliliğinin en yoğun olduğu alanlardan biri olan hava yolu ulaşımı, virüs ve bakterilerin ülkeler arasında hızla yayılmasında önemli bir rol oynuyor.
Bu kapsamda ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı tarafından yürütülen çalışmada, uluslararası uçuşlardan alınan atık su örnekleri incelendi.
Yaklaşık 10 aylık süreçte ABD ile İngiltere arasındaki uçuşlardan 424 farklı örnek toplandı.
Analiz edilen örneklerin yaklaşık yüzde 75’inde en az bir solunum yolu patojenine rastlandı.
Tespit edilen virüsler arasında;
gibi bulaşıcı hastalıklara yol açan etkenler yer aldı.
Araştırmada ayrıca örneklerin yaklaşık yüzde 72’sinde gastrointestinal hastalıklara neden olabilecek patojenlerin bulunduğu belirtildi.
Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri ise XEC isimli COVID-19 varyantıyla ilgili oldu.
Araştırmacılar, bu varyantı İngiltere’den ABD’ye gerçekleştirilen uçuşlardan alınan örneklerde 17 Eylül 2024 tarihinde tespit etti. Bu tespitin, varyantın ABD uçuşlarında görülmesinden yaklaşık dört hafta önce gerçekleştiği belirtildi.
Bilim insanları, bu durumun uçak atık su analizlerinin salgınların erken aşamalarında önemli bir avantaj sağlayabileceğini gösterdiğini ifade etti.
Uzmanlara göre yöntemin en önemli avantajlarından biri, yolcuların kişisel bilgilerine ihtiyaç duyulmadan uygulanabilmesi.
Uçak atık sularının analiz edilmesi sayesinde herhangi bir yolcu testi yapılmadan, toplumda dolaşan hastalık sinyalleri takip edilebilecek.
Araştırmacılar, sistemin mevcut hava yolu operasyonlarını aksatmadan uygulanabileceğini ve küresel sağlık güvenliği açısından önemli bir araç olabileceğini vurguladı.
Bilim insanları, bu yöntemin genom analizleri ve hızlı veri paylaşımıyla desteklenmesi halinde dünya genelinde bir erken uyarı ağına dönüştürülebileceğini düşünüyor.
"Nöbetçi havalimanları" modeliyle yeni ortaya çıkan bir virüsün hangi bölgelerde yayıldığının neredeyse gerçek zamanlı olarak takip edilebileceği belirtiliyor.
Bu sistem sayesinde ülkelerin sınır kapatma veya geniş çaplı seyahat kısıtlamaları gibi ağır önlemler yerine, daha erken ve hedefli sağlık tedbirleri alabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, küresel ulaşım ağlarının günümüzde salgınların yayılım hızını artırdığına dikkat çekerek, erken tespit sistemlerinin gelecekte büyük önem taşıyacağını belirtiyor.
Uçak atık sularından virüs takibi yöntemi, olası yeni salgınlara karşı daha hızlı müdahale edilmesini sağlayabilecek yenilikçi araçlardan biri olarak değerlendiriliyor.