Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın (IARC) katkılarıyla 4 Şubat Dünya Kanser Günü vesilesiyle bir rapor yayımladı. Bu raporda, dünya genelinde kanser hastalıklarının dörtte birinin önlenebileceği ifade ediliyor.
Rapor, tütün, alkol, hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole ışınları ve enfeksiyonlar gibi 30 önlenebilir nedenin incelendiği bir çalışma olarak öne çıkıyor. "2022 yılı itibarıyla yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 37'si, yani 7,1 milyon vaka, önlenebilir sebeplerle bağlantılıdır. Bu bulgular, küresel kanser yükünü azaltma konusunda önlemlerin büyük bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir." denildi.
Raporda, 185 ülkeden ve 36 farklı kanser türünden elde edilen verilere dayanarak, tütünün tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15'ine neden olduğu ve önlenebilir kanserlerin en önemli kaynağı olduğu vurgulandı. Ayrıca, enfeksiyonların kansere yüzde 10, alkol tüketiminin ise yüzde 3 oranında etki ettiği kaydedildi.
Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserlerinin, küresel ölçekte önlenebilir kanser vakalarının neredeyse yarısını oluşturduğu belirtildi. Akciğer kanseri, sigara kullanımı ve hava kirliliği ile, mide kanseri ise büyük ölçüde helikobakter pilori enfeksiyonu ile ilişkilendirilmektedir. Rahim ağzı kanseri ise genellikle İnsan Papilloma Virüsü (HPV) ile bağlantılıdır.
Raporda, erkeklerde yeni kanser vakalarının yüzde 45'inin, kadınlarda ise yüzde 30'unun görüldüğü ifade edildi. "Erkeklerde tüm yeni kanser vakalarının tahmini yüzde 23'ü sigaradan, yüzde 9'u enfeksiyonlardan ve yüzde 4'ü alkolden kaynaklanmaktadır." denildi. Kadınlar açısından ise yeni kanser vakalarının yüzde 11'inin enfeksiyonlardan, yüzde 6'sının sigaradan ve yüzde 3'ünün yüksek vücut kitle indeksinden kaynaklandığı belirtildi.
Rapor, tütünle ilgili önlemler, alkol düzenlemeleri, HPV ve hepatit B gibi kanser etkeni enfeksiyonlar için aşılamalar, hava kalitesinin iyileştirilmesi, güvenli iş ortamları ve sağlıklı beslenme ile fiziksel aktivite için uygun koşulların sağlanmasının önemini vurgulamaktadır.
Önlenebilir kanser oranlarının bölgeler arasında farklılıklar gösterdiği belirtildi. Kadınlarda bu oran, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yüzde 24 iken, Sahra Altı Afrika'da yüzde 38'e kadar çıkmaktadır. Erkeklerde ise en yüksek oranın yüzde 57 ile Doğu Asya'da, en düşük oranın ise yüzde 28 ile Latin Amerika ve Karayipler'de olduğu gözlemlenmiştir.
Bu durumun, davranışsal, çevresel, mesleki ve bulaşıcı risk faktörlerine maruz kalmanın yanı sıra sosyoekonomik gelişim, ulusal önleme politikaları ve sağlık sisteminin kapasitesindeki farklılıkları yansıttığı ifade edilmektedir.
DSÖ Kanser Kontrolü Ekip Lideri Andre Ilbawi, raporun önemine değinerek, ülkeler ve toplumlar genelindeki kalıpları inceleyerek, birçok kanser vakasının önlenmesine dair daha spesifik bilgiler sunma potansiyeline sahip olduklarını belirtti.
IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram ise bu raporun dönüm noktası niteliğinde olduğunu vurguladı. Soerjomataram, "Bu rapor, ilk kez davranışsal, çevresel ve mesleki risklerin yanı sıra kanserin bulaşıcı nedenlerini de kapsayan kapsamlı bir değerlendirmeyi sunmaktadır. Bu önlenebilir nedenlere yönelik çözüm geliştirmek, küresel kanser yükünü azaltmak için büyük bir fırsat sunmaktadır." şeklinde konuştu.