Son zamanlarda vatandaşların sıkça tercih ettiği IBAN üzerinden para transferi, bazı riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu durum, özellikle işletmelerin kredi kartı komisyonlarından kaçınmak veya fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmasıyla ortaya çıkıyor.
Kişilerin para gönderdiği IBAN hesaplarının suç gelirleri riski veya başka sebeplerle takip edilmesi, bu hesaplara para gönderen bireyler için hukuki sorunlar oluşturabiliyor.
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN ile para gönderiminin hukuki bir işlem olduğunu belirtti. Para transferinde açıklama kısmında nedenin belirtilmesinin yanlış anlaşılmaların önüne geçeceğine dikkat çekti.
Değirmenci, "Transferle gelen paranın gelir elde etme amacı taşıması durumunda vergi de doğar. Eğer IBAN üzerinden para gönderimi bir sözleşmeye dayalıysa, bu durumun kaydedilmesi gerekir." ifadelerini kullandı.
IBAN üzerinden gönderilen paranın hesap sahibi açısından bazı sonuçlar doğurabileceğini vurgulayan Değirmenci, şu şekilde devam etti:
"IBAN'a para gönderilen kişi, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereği şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibine tabi olabilir. Bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından takip edilebilir. IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile, suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi hakkında şüphe yaratabilir. IBAN'a para gönderen açısından, suç örgütüyle bağlantılı bir hesaba para göndermesi durumunda sorunlar yaşanması olasıdır."
Değirmenci, tacir veya esnafların IBAN'larına yapılan ödemelerde alınan mal veya hizmetin belirtilmesinin kritik olduğunu ifade etti. "Para gönderimi sürekli bir hal alacaksa, mal ve hizmet alımına dair not düşülmesi, ileride yaşanacak ihtilafların önüne geçecektir." dedi.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak, ekonomideki en büyük sorunlardan birinin kayıt dışılık olduğunu belirtti. Kayıt dışılıkla mücadelede dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkılar sağladığını ifade etti.
Çolak, IBAN ile yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken hususları vurguladı. "Bir işletmeden mal veya hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin şahsi IBAN'ı yerine, işletmenin kayıtlı banka hesabına ait IBAN kullanılmasına özen gösterilmelidir." şeklinde konuştu.
Alıcıların IBAN transferlerinde işlemle ilgili kısa bir açıklama yapmasının önemine değinen Çolak, örnekler vererek bu açıklamaların ilerideki ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabileceğini belirtti.
Çolak, yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin, ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi durumunda kayıt dışı gelir ve kazanç olarak cezalı vergilendirmeye tabi olabileceğini vurguladı. Ayrıca, şüpheli işlemlere ilişkin banka hesaplarına el konulabileceğini ve adli süreçlerin başlatılabileceğini ifade etti.
Son olarak, hizmet sağlayan kişilerin zaman zaman nakit veya kartla ödeme yerine IBAN üzerinden para transferi talep ettiğini belirten Çolak, "Verilen hizmet karşılığında fatura veya geçerli belge talep etmek, hizmetten faydalananın hakkıdır." dedi.
Vergi düzenlemeleri gereği fatura düzenlemeyenler ve bunları talep etmeyenlere cezalar uygulanabileceğini hatırlatan Çolak, "Eğer IBAN ile ödeme talep ediliyorsa ancak geçerli bir belge sunulmuyorsa, bu işlemlerin Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirilmesi en güvenli yol olacaktır." şeklinde konuştu.