ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı askeri harekât ve artan jeopolitik gerginlik, Türk Lirası (TL) üzerindeki yabancı yatırımcı satışlarını artırdı. Ancak, yerli yatırımcıların döviz talebinde beklenen bir artış yaşanmadı. Merkez Bankası’nın savaşın başlangıcında TL’yi korumak amacıyla hızlı bir şekilde önlemler alması, bu durumu olumlu yönde etkiledi. Alınan sıkı önlemler sonucunda TL mevduat faiz oranları da yükseldi. Savaş öncesinde bankacılık sektöründeki TL mevduat faiz oranları, 32 günlük en kısa vadede 1.5 puan artış göstererek yüzde 38,5 seviyesine ulaştı.
Bankacılık sektörü, yılın ilk iki ayında yüksek enflasyon verileriyle karşı karşıya kaldı. Ocak ayındaki Para Politikası Kurulu toplantısında yalnızca 100 baz puanlık bir indirim yapılması, mevduat ve kredi faiz oranlarının düşüşünü yavaşlattı. Başlayan savaş, Mart ayındaki PPK toplantısında Merkez Bankası’nın herhangi bir adım atmamasına neden olurken, savaşın ilk günlerinde alınan önlemler piyasa faizlerini 3 puan artırdı. Sıkı para politikası, savaşın yarattığı belirsizlikler nedeniyle ekonomistlerin faiz indirim beklentilerini erteledi. 22 Nisan'da da benzer bir şekilde Merkez Bankası’nın pas geçmesi, Haziran PPK toplantısına kadar politika faizinin yüzde 37 seviyesinde kalacağı yönündeki tahminleri güçlendirdi.
Savaşın ilk günlerinden itibaren Merkez Bankası, yüzde 40 gecelik borç verme faizinden fonlama yapmaktan vazgeçerek yüzde 37 politika faiziyle işlem yapmaya başladı. Bu durum, bankacılık sektöründe TL mevduat faizlerinde hareketliliğe neden oldu. Mart ayının başlarında, EKONOMİ’nin izlediği bir yabancı mevduat bankasında 32 gün vadeli TL mevduat faizi yüzde 37, 46 gün vadeli yüzde 35 ve 92 gün vadeli ise yüzde 35,5 seviyelerinde bulunuyordu. Savaşın 17. gününde, aynı bankada en kısa vadeli TL mevduat faizi yüzde 38,5’e, 46 gün vadeli yüzde 36’ya ve 92 gün vadeli ise yüzde 36,5’e yükseldi. TL mevduat faizlerindeki dalgalanma, özellikle yerli ve yabancı özel bankalarda belirginleşti. Kamu bankalarında ise savaş öncesindeki faiz oranları korunmaya devam ediyor.
Ekonomistler, bankacılık sektöründeki TL mevduat faizlerindeki artışın, sıkı para politikasının bir süre daha süreceğine dair beklentilerin güçlendiğinden kaynaklandığını ifade ediyor. Ayrıca, piyasanın yüzde 40 faizle fonlandığını ve savaş öncesinde yaşanan likidite fazlasının artık bir likidite açığına dönüştüğünü belirtiyorlar.
BDDK verilerine göre, 6 Mart haftasında bankacılık sektöründeki yabancı para mevduatı 265 milyar 932 milyon dolar iken, 12 Mart itibarıyla bu rakam 266 milyar 336 milyon dolara sınırlı bir artış gösterdi. Savaşın ikinci haftasında, yabancı para mevduatındaki artış, parite etkisi dahil 404 milyon dolar oldu. 27 Şubat haftasına göre, yabancı para mevduatında parite etkisi dahil bir gerileme yaşandı. Bu düşüşte, altın fiyatlarındaki kayıpların etkili olduğu gözlemlendi. 27 Şubat haftasında yabancı para mevduatı bakiyesi 268 milyar 764 milyon dolardı.
Vadeli TL mevduatları, 12 Mart itibarıyla 13 trilyon 892 milyar 783 milyon lira seviyesine ulaştı. 27 Şubat haftasında bu rakam 13 trilyon 786 milyar 140 milyon lira, 6 Mart haftasında ise 13 trilyon 687 milyar 471 milyon lira olarak kaydedilmişti. Savaş öncesi ve savaşın ilk haftasıyla karşılaştırıldığında, vadeli TL mevduatlarda bir hareketlilik gözlemlenmiştir.
Savaşın başlangıcından bu yana yabancı yatırımcıların TL varlıklarından çıkışı hızlanırken, Merkez Bankası’nın Mart ayı boyunca gerçekleştirdiği döviz satışı, QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre 23.6 milyar dolara ulaştı. Geçen hafta toplam rezervler 8.1 milyar dolar azalarak 189.4 milyar dolara, swap hariç net rezerv ise 10.8 milyar dolar azalarak 54.2 milyar dolara düştü. Merkez Bankası, geçen hafta 10.5 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi. Analizlere göre, bankaların Merkez Bankası’nda zorunlu karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz miktarının 1.8 milyar dolar artması, brüt rezervleri olumlu etkiledi. Ancak net rezerv, 9.9 milyar dolar azalışla 68.9 milyar dolara geriledi. Yurt içi bankalarla yapılan swap hacminin 13 Mart haftasında 1 milyar dolar artması, net rezervi olumlu etkilerken, altın fiyatlarındaki düşüş net rezervde 0.1 milyar dolarlık azalmaya yol açtı. Kamu döviz mevduatı da incelenen hafta içinde 0.3 milyar dolar azaldı. Sonuç olarak, bu işlemler net rezervin geçen hafta 0.6 milyar dolar artmasına neden oldu. Mart ayındaki döviz satışı toplamda 23.6 milyar dolara ulaştı.