Seul Döviz Aracılık Hizmetleri'nin verilerine göre, 16-20 Mart tarihleri arasında ortalama döviz kuru 1.493,29 won/USD seviyesine ulaştı. Aylık ortalama ise 1.483,4 won/USD olarak kaydedilerek, 1997 yılındaki Asya finans krizinin seviyelerine neredeyse denk geldi. Yılın başından beri ortalama döviz kuru 1.461 won/USD olarak belirlenirken, bu da o tarihten bu yana en yüksek değer oldu.
Döviz kurunun 17 yıl aradan sonra 1.510 won/USD seviyesini aşması, sadece teknik bir dalgalanmanın ötesinde, Güney Kore ekonomisindeki çok sayıda baskıyı da yansıtmaktadır. Özellikle döviz kurunun iki ardışık işlem gününde 1.500 won/USD’nin üzerinde kalması, orta vadede yeni bir döviz kuru seviyesinin oluşma ihtimalini gündeme getirmiştir.
Gerçekten de, bireyler ve işletmelerin maruz kaldığı döviz kuru çok daha yüksektir. Ticari bankalarda döviz kuru yaklaşık 1.530 won/USD’ye ulaşırken, havaalanlarındaki döviz bürolarında zaman zaman bu rakam 1.570 won/USD’ye kadar çıkmaktadır. Bu durum, döviz kuru baskısının artık sadece finansal piyasa sorunu olmadığını, aynı zamanda reel ekonomiye de yayıldığını göstermektedir.
Önemli bir noktayı vurgulamak gerekirse, won'un değer kaybı yalnızca USD'nin güçlenmesinden kaynaklanmamaktadır. Aynı dönemde euro, yen ve İngiliz sterlini değer kazanırken, USD endeksi yaklaşık %1 oranında düşmüştür. Bu durum, temel sorunun Güney Kore ekonomisinin iç ve yapısal faktörlerinde yattığını ortaya koymaktadır.
Orta Doğu'daki gerilimler dolayısıyla yükselen petrol fiyatları nedeniyle USD'ye olan talepte büyük bir artış gözlemlenmiştir. Enerji ithalatına bağımlı olan Güney Kore, ödemeler için USD alımlarını artırmak zorunda kalmış ve bu durum döviz kuru üzerinde doğrudan bir baskı oluşturmuştur.
Ayrıca, son beş hafta içinde yabancı yatırımcıların yaklaşık 29,9 trilyon won tutarında net çıkışı da önemli bir etken olmuştur. Yabancı yatırımcılar Güney Kore hisse senetlerini ve tahvillerini satarken, ABD dolarına dönüş talebi artmakta ve bu durum won üzerinde aşağı yönlü baskıyı artırmaktadır.
Enerji faktörlerinin yanı sıra, küresel faiz oranları ortamı da oldukça önemli bir rol oynamaktadır. ABD Merkez Bankası'nın sürekli enflasyona rağmen gösterge faiz oranını sabit tutma kararı, faiz indirim beklentilerini zayıflatmıştır. Bu durum, küresel sermaye akışlarının ABD doları cinsinden varlıkları tercih etmeye devam etmesine ve gelişmekte olan piyasa para birimleri ile Güney Kore gibi açık ekonomilerin para birimleri üzerinde baskı oluşturmasına yol açmaktadır.
ABD ve Güney Kore arasındaki faiz oranı farkı şu anda yaklaşık %1,25 seviyesindedir. Bu durum, Kore Merkez Bankası'nı (BoK) zor bir duruma sokmaktadır. Faiz oranlarını artırmadığı takdirde döviz kuru üzerindeki baskı artacak; ancak artırdığı takdirde iç borçlanma maliyetleri keskin bir şekilde yükselecek ve büyümeyi riske atacaktır.
Tahvil piyasasındaki gelişmeler, faiz oranları üzerindeki baskının arttığını göstermektedir. Güney Kore'nin 3 yıllık devlet tahvillerinin getirisi kısa bir süre içinde %3,04'ten %3,4'ün üzerine çıkmıştır. Konut kredisi faiz oranları için referans noktası olan 5 yıllık banka tahvillerinin getirisi de yaklaşık %3,9’a yükselmiştir.
İşletmeler için 3 yıllık tahvillerin getirisi %4’e yaklaşarak, sermaye artırma maliyetini önemli ölçüde yükseltmiştir. Bu durum, özellikle faiz oranlarındaki dalgalanmalara duyarlı olan küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için olumsuz bir etki yaratmaktadır. Aynı zamanda, özellikle küçük işletmeler arasında bankalardaki takipteki kredilerin oranının artmasıyla birlikte finansal stres belirtileri gözlemlenmeye başlamıştır.
Bu bağlamda, politika oluşturma yetenekleri sınırlıdır. Güney Kore’nin yaklaşık 410 milyar dolarlık döviz rezervine sahip olmasına rağmen, uzmanlar döviz piyasasına uzun süreli müdahalenin ters tepebileceği ve piyasa güvenini zedeleyebileceği konusunda uyarılarda bulunmaktadır. Ayrıca, hükümetin Orta Doğu çatışmasının etkisini ele almak için hazırladığı ek harcama planı, tahvil arzını artırarak piyasa faiz oranlarını yükseltebilir.
Geleneksel politika araçlarının etkili bir şekilde kullanılması zordur. Hyundai Araştırma Enstitüsü Ekonomik Araştırmalar Başkan Yardımcısı ve kıdemli ekonomist Joo Won, Güney Kore’nin iç talep baskısı nedeniyle faiz oranlarını yükseltmek veya düşürmekte zorlandığını ifade etmektedir.
Kore Kalkınma Enstitüsü (KDI), zayıf döviz kurunun etkisinin finans piyasalarının ötesine uzandığını belirtmektedir. Döviz kurundaki her %1'lik artışın enflasyonda ek %0,04'lük bir artışa yol açacağı tahmin edilmektedir. Petrol fiyatlarının varil başına 110 doları aşmasıyla, enerji fiyatları ve döviz kurunun birleşik etkisi önümüzdeki aylarda enflasyon baskısını artırabilir. Aynı zamanda, yüksek faiz oranları, bölgede zaten yüksek olan hane halkı borç yükünü artırmaktadır.
Uzmanlar, Güney Kore ekonomisinin "durgun enflasyon" riskiyle karşı karşıya olduğunu, yani yüksek enflasyonla birlikte yavaş bir büyüme yaşanabileceğini belirtmektedir. Kore Üniversitesi'nden ekonomist Profesör Kang Sung-jin, bunun yükselen petrol fiyatlarından kaynaklanan tipik bir arz şoku olduğunu ve çatışma süresince arz kesintilerinin devam etmesi halinde riskin artmaya devam edeceğini savunmaktadır.
Profesör Kang'a göre, en kötü senaryoda döviz kuru 1.550-1.600 won/USD aralığına yükselebilir ve bu da uzun süreli enflasyon baskısına ve yüksek faiz oranlarına yol açabilir. Bu bağlamda, geleneksel politika araçlarının piyasayı düzenlemekte zorlanması muhtemeldir.
Analistler, Güney Kore wonunun kısa vadeli görünümünün öncelikle Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelere ve Fed'in politika yoluna bağlı olacağını düşünmektedir. İç politika araçlarının ise durumu tersine çevirmekten ziyade yalnızca oynaklığı hafifleteceği öngörülmektedir. Dış şoklar eş zamanlı olarak meydana geldiğinde, Güney Kore gibi açık bir ekonomi için politika alanı önemli ölçüde daralacak ve istikrar ile büyümeyi dengelemek her zamankinden daha zor hale gelecektir.