Ay'ın yaklaşık 4,5 milyar yıl önce nasıl oluştuğuna ilişkin bilim dünyasındaki kabul gören teoriye alternatif bir senaryo ortaya çıktı. Bilgisayar simülasyonları, Dünya'nın uydusunun dev bir çarpışmanın ardından yalnızca birkaç saat içinde oluşmuş olabileceğini gösterdi.
Uzun yıllardır kabul edilen modele göre Ay, Mars büyüklüğündeki Theia adlı gök cisminin genç Dünya'ya çarpması sonucunda meydana geldi. Bu çarpışmanın ardından uzaya yayılan erimiş kaya ve enkazın zaman içinde birleşerek Ay'ı oluşturduğu düşünülüyordu.
Southwest Research Institute ve Arizona Üniversitesi'nden araştırmacılar, Dünya ile Theia arasındaki çarpışmayı gelişmiş bilgisayar simülasyonlarıyla yeniden modelledi.
Bazı senaryolarda, çarpışmanın üzerinden yaklaşık beş saat geçtikten sonra büyük ölçüde bütünlüğünü koruyan bir Ay'ın ortaya çıktığı görüldü.
Araştırmacılara göre bu sonuçta Dünya ve Theia'nın çarpışma öncesindeki sıcaklıkları önemli rol oynadı.
Araştırmanın yazarlarından Dr. Adeene Denton, gök cisimlerinin yeterince sıcak olması durumunda çarpışma sırasında daha kolay parçalanarak büyük bir enkaz diski oluşturabildiğini belirtti.
Buna karşılık iç yapıların sıcaklıklarının farklı şekilde modellenmesi, çarpışmanın sonucunu önemli ölçüde değiştirdi. Bazı koşullarda Ay'ın parçalanmış maddelerin uzun süre birikmesiyle değil, çarpışmanın hemen ardından büyük ölçüde bütün bir yapı olarak ortaya çıkabileceği görüldü.
Yeni modelde gök cisimlerinin yalnızca büyüklüğü ve çarpışma hızı değil, kayaların dayanıklılığı ve sıcaklığı da hesaba katıldı.
Simülasyon sonuçları, sıcaklığın gezegenlerin fiziksel dayanıklılığını etkilediğini ortaya koydu.
Daha sıcak gök cisimlerinin çarpışma sırasında daha kolay parçalandığı, daha soğuk yapıların ise çarpışmadan daha büyük parçalar halinde çıkabildiği belirlendi.
Araştırmacılar, önceki modellerde kayaların dayanıklılığının yeterince dikkate alınmadığını, yeni yaklaşımın ise Ay'ın oluşum sürecine ilişkin farklı sonuçlar sunduğunu belirtti.
Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan çalışma, Ay'ın oluşum zamanına ilişkin tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı.
Yeni modelin, Ay'ın bugünkü yapısındaki bazı sıra dışı özelliklerin yanı sıra bünyesinde bulunan uçucu maddelerin miktarını açıklamaya yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.
Ay'ın oluşumuyla ilgili en önemli sorulardan biri, Dünya ile Ay'ın kimyasal bileşimlerinin neden birbirine bu kadar yakın olduğuyla ilgili.
Araştırmacılar, olası açıklamalardan birinin Theia ile genç Dünya'nın Güneş Sistemi'nin oluşumu sırasında birbirine yakın bölgelerde meydana gelmiş olması olduğunu belirtiyor.
Bu durumda iki gök cisminin de Güneş'i çevreleyen gaz ve kozmik toz diskindeki benzer maddelerden oluşması, kimyasal açıdan gösterdikleri benzerliği açıklayabilir.
Araştırmacılar, yeni çalışmanın Ay'ın kesin olarak beş saat içinde oluştuğunu kanıtlamadığının altını çiziyor. Ancak bulgular, dev çarpışmanın ardından Ay'ın çok kısa sürede oluşmasının fiziksel açıdan mümkün olabileceğini ortaya koyuyor.