ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri harekâtları, finansal piyasalarda dalgalanmalara yol açarak Merkez Bankası rezervlerini olumsuz yönde etkiledi. Yabancı yatırımcıların Türk Lirası varlıklarından hızlı bir şekilde çekilmesi, döviz satışı ile düşen Merkez Bankası rezervlerine ek olarak, azalan altın fiyatlarının da negatif bir etkisi oldu. QNB ekonomistlerinin verilerine göre, mart ayı boyunca altın fiyatlarındaki düşüş net rezervlerde 14.5 milyar dolarlık bir kayba, brüt rezervlerde ise 20.5 milyar dolarlık bir azalmaya yol açtı. Uzmanlar, Merkez Bankası rezervlerinde altının önemli bir yer tuttuğunu ve portföy çeşitlendirmenin hayati bir öneme sahip olduğunu ifade etti.
Altının ons değeri, 27 Şubat’ta, savaş öncesinde 5 bin 167 dolar seviyesindeydi. Savaşın başlamasıyla birlikte, geçmişte güvenli liman olarak görülen altının ons fiyatı keskin bir düşüş yaşadı ve dün itibarıyla 4 bin 400 doların altına geriledi. Bu durum, son zamanlarda altın rezervlerini artıran Merkez Bankası’nı da olumsuz etkiledi. TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, yılın ilk Enflasyon Raporu toplantısında, son iki yılda Merkez Bankası brüt rezervlerindeki 84 milyar dolarlık artışın 68 milyar dolarının altın fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandığını belirtti. Aynı dönemde swap hariç rezervdeki 143 milyar dolarlık artışın da 50 milyar doları altın fiyatlarındaki yükselişle gerçekleşti. Ancak savaşla birlikte altın fiyatlarındaki sert düşüş, Merkez Bankası rezervlerinde olumsuz bir etki yarattı.
QNB ekonomistlerinin analizlerine göre, 20 Mart ile sona eren haftada TCMB brüt rezervleri 12.3 milyar dolar azalarak 177.3 milyar dolara geriledi. Böylece brüt rezervler Eylül 2025 seviyelerine düştü ve savaş öncesine göre toplamda 33 milyar dolarlık bir azalma kaydedildi. 20 Mart haftasında bankaların TCMB’de zorunlu karşılık ve teminat depo kapsamında tuttukları döviz miktarının 0.2 milyar dolar azalması, brüt rezervleri olumsuz etkiledi. QNB ekonomistlerinin değerlendirmelerine göre, bu durumu hariç tutarsak, net rezervde aynı hafta 12.1 milyar dolarlık bir azalma gerçekleşti ve net uluslararası rezervler 56.9 milyar dolara geriledi. Geçtiğimiz yıl haziran ayından bu yana net uluslararası rezervler bu seviyeye düşmemişti. Swap hariç net rezerv ise önceki haftaya göre 11.2 milyar dolarlık bir azalışla 43.1 milyar dolara düştü.
Net uluslararası rezervler içinde yer alan yurt içi bankalarla yapılan satım yönlü swap hacminin, 20 Mart haftasında 0.9 milyar dolar artması net rezerv üzerinde olumsuz bir etki yarattı. QNB ekonomistleri, altın fiyatlarının düşmesinin net rezervde 7.5 milyar dolarlık bir azalmaya yol açtığını vurguladı. Kamunun döviz mevduatında da incelenen hafta içinde 0.9 milyar dolarlık bir düşüş yaşandı. QNB ekonomistleri, "Sonuç olarak, bu işlemler net rezervin geçen hafta 9.3 milyar dolar gerilemesine neden oldu. Net rezervdeki değişimi göz önünde bulundurduğumuzda, bunun dışında kalan işlemlerle toplamda 2.8 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleşti" açıklamasında bulundu.
TCMB rezervlerinde altın fiyatlarının etkisi büyümeye devam ediyor. Net uluslararası rezervlerde, 20 Mart ile sona eren haftaya kadar 9.2 milyar dolarlık kaybın altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığı, yeni haftada ise altın fiyatlarındaki gerilemenin net rezervlere 5.3 milyar dolarlık daha olumsuz etkisi olacağı tahmin ediliyor. Böylelikle mart ayı boyunca altın fiyatlarındaki düşüş net uluslararası rezervleri 14.5 milyar dolar geriletti. Brüt rezervlerde ise 20 Mart ile sona eren haftaya kadar 13 milyar dolarlık kayıp yaşanmışken, bu hafta 7.5 milyar dolarlık daha bir düşüş söz konusu oldu. Böylece brüt rezervlerin altın fiyatlarından kaynaklanan kaybı toplamda 20.5 milyar dolara ulaştı.
Uzmanlar, savaş öncesi dönemde merkez bankalarının rezervlerindeki altın payının arttığını ve TCMB’nin de bu eğilime uyum sağladığını hatırlatarak, altın fiyatlarının yükselmesinin rezervlere olumlu bir etki yarattığını belirtiyor. TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, Enflasyon Raporu toplantısında, TCMB’nin yurt içi ve yurt dışı altın işlemleri çeşitliliği açısından dünyada önde gelen merkez bankalarından biri olduğunu ifade ederek, “Bu nedenle altın varlıklarımızın miktarı oldukça yüksektir. Sahip olduğumuz altınların likiditesine yönelik gerekli araç çeşitliliğine sahibiz” demişti. Uzmanlar, rezervler içerisindeki altın payının yüksek olmasının bu tür dönemlerde dalgalı ve riskli bir durum yaratabileceğine dikkat çekerek, portföy çeşitlendirmenin önemine vurgu yapmaktadır.