Bankacılık sektörü, yüksek faiz oranları ve dikkatli kredi politikalarının etkisiyle 2024'te yaşanan reel daralmanın ardından, 2025 yılında kontrol altına alınmış bir gevşeme ve faiz indirimleri ile enflasyonun düşüş hızının arttığı bir ortamda yaklaşık yüzde 10 oranında bir reel büyüme kaydetti.
Enflasyonla ilgili elde edilen olumlu sonuçlara rağmen, iç ve dış etkenlerden kaynaklanan geçici problemler nedeniyle 2025 yılında faiz indirimleri devam etti. Bu durum, indirim beklentileri ve enflasyon tahminlerindeki iyileşmelerle birlikte hem bireylerin hem de işletmelerin (taşıt kredisi hariç) kredi taleplerinin enflasyon oranının üzerinde artmasına yol açtı. Ancak, reel kredi büyümesi daha çok tüketim ve nakit ihtiyacına dayanan kullanımlara bağlı olarak gerçekleşti; bireysel ve kurumsal kredi kartları ile "avans hesap" ve "ek hesap" gibi kredili mevduat hesaplarına başvurular rekor seviyelere ulaştı, yatırım ve varlık oluşturma amaçlı kredilendirme ise daha zayıf kaldı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 2025 yılında bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 2024 sonuna göre yüzde 43,9 oranında artarak 22 trilyon 877 milyar liraya ulaştı. Toplam kredi hacmindeki nominal büyüme, tüketici fiyatları (TÜFE) bazında yüzde 30,89’luk enflasyonun 10 puan altında kaldı. Enflasyon etkisiyle toplam kredi hacminin reel olarak yüzde 9,9 genişlediği tespit edildi.
2023'teki sıkı uygulamalar ve faiz artırımlarıyla birlikte bankacılık sektöründe toplam kredi hacmi yıllık bazda yüzde 53,7 oranında büyüme gösterdi. Bunun sonucunda kredi hacminde yüzde 6,7 oranında bir reel daralma yaşandı. Sıkılaşma önlemlerinin sürdüğü 2024 yılında ise enflasyon yüzde 44,38, cari kredi büyümesi yüzde 36,7 oldu ve kredi hacmi yüzde 5,3 oranında daraldı.
Merkez Bankası'nın politika faizindeki indirimlerin devam ettiği 2025 yılında (bireysel kredi kartı hariç) toplam tüketici kredileri cari olarak yüzde 43,2, reel bazda ise yüzde 9,4 artarak 2 trilyon 881,3 milyar liraya yükseldi. Bu artışın büyük bir kısmı "ihtiyaç" segmentinden kaynaklandı.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) finansmanında önemli bir yer tutan "ticari ve diğer" kredilerin hacmi de cari bazda yüzde 43,1, reel bazda ise yüzde 9,3 artışla 17 trilyon 302 milyar liraya ulaştı.
2025 yılsonu itibarıyla tüketici kredileri hacminin en büyük bölümünü 2 trilyon 156,1 milyar lira ile ihtiyaç kredileri oluşturdu. Bu krediler yıllık bazda cari olarak yüzde 51,3, reel olarak ise yüzde 15,6 büyüme gösterdi. 2025 yılında konut kredileri yüzde 31,8 cari artışla 673,9 milyar liraya ulaşırken, reel artış yüzde 0,7’de kaldı. Taşıt kredilerinde ise nominal olarak önemli bir daralma yaşandı; yeni açılan kredilerin geri ödemelerden düşük kalmasıyla cari olarak yüzde 32,1 azalarak 51,3 milyar liraya düşen taşıt kredisi hacminde reel bazda yüzde 48,2 oranında bir daralma görüldü.
2025 yılı itibarıyla toplam kredi hacminin 2 trilyon 693,7 milyar lirasını bireysel kredi kartı borçları oluşturdu. Bu hacim, geçen yıl cari olarak yüzde 50,1, reel bazda ise yüzde 14,6 artış gösterdi. Böylece bankaların tüketici kredileri ve bireysel kredi kartı aracılığıyla tüketicilerden alacak hacmi nominal olarak yüzde 46,4, reel olarak yüzde 11,9 artışla 5 trilyon 575 milyar liraya ulaştı. Bireysel kredi kartlarında, özellikle taksit sınırlaması nedeniyle önceki dönemde baskılanan taksitli borçların hacmi nominal bazda yüzde 59, reel bazda yüzde 21,5 büyüyerek 1 trilyon 1,8 milyar liraya ulaştı. Taksitsiz bireysel kart borçları da cari olarak yüzde 45,2, reel olarak yüzde 11 artış göstererek 1 trilyon 691,9 milyar liraya ulaştı.
2025 yılında şirketlerin kullandığı kurumsal kredi kartı borçları da enflasyonun çok üzerinde bir büyüme kaydetti. Bu kart borçlarının hacmi yıllık bazda yüzde 41,8 cari ve yüzde 8,3 reel artışla 830,5 milyar liraya ulaştı. Bu kesimin özellikle kredi kartlarıyla yaptıkları tek çekim harcamalarındaki hacim hızlı bir büyüme gösterdi. Geçen yıl taksitli kurumsal kredi kartı borç bakiyesi nominal olarak yüzde 36,7, reel olarak ise yüzde 4,4 artışla 210,4 milyar liraya çıkarken, aynı kartlarla yapılan taksitsiz borçlanmanın bakiyesi yüzde 43,6 nominal, yüzde 9,7 reel artışla 620,2 milyar liraya ulaştı. Kurumsal kredi kartı toplam borç bakiyesi 2024 yılında reel olarak yüzde 1 daralmıştı.
Ticari ve diğer krediler içinde 3 trilyon 458,3 milyar liralık bir bölümü "taksitli ticari krediler" oluşturdu. Söz konusu kredilerin hacmi 2025'te nominal bazda yüzde 59,1, reel olarak ise yüzde 21,5 genişledi. Bu kategoride 3 trilyon 65,7 milyar lira ile en büyük payı alan ticari ihtiyaç kredileri cari olarak yüzde 60,2, reel olarak yüzde 22,4; ticari taşıt kredileri cari bazda yüzde 50,3, reel olarak yüzde 14,9, işyeri kredisinin hacmi de cari olarak yüzde 57,3, reel bazda yüzde 20,2 genişledi.
Ticari kredilerdeki reel büyümede, kamu bankaları aracılığıyla sağlanan mikro gevşemenin etkisi gözlemleniyor. Kamu bankalarının bazı sektörlere piyasanın altında fiyatlama yaparak, özellikle KOBİ'lere, esnafa ve belirli stratejik alanlara fonlama sağlaması, Merkez Bankası bilançosuna dokunmadan siyasi-ekonomik bir gevşeme olarak değerlendiriliyor.
Geçen yıl oransal bazda en hızlı büyüme, bankalar tarafından belirlenen limitler çerçevesinde vadesiz mevduat hesabına tanımlanan ve hesapta yeterli bakiye olmaksızın bile provizyon alınabilmesini sağlayan kredili mevduat hesaplarının hacminde gerçekleşti. Tüketicilerin KMH kullanımı yoluyla oluşan borçlarının 2024 sonunda 436,4 milyar lira olan bakiyesi, yüzde 68,6’lık nominal büyüme ile 2025 sonunda 735,3 milyar liraya ulaştı. Bu borç hacminde yıllık yüzde 28,8 oranında bir reel büyüme yaşandı. Şirketler kesiminin KMH kaynaklı borç bakiyesi de nominal yüzde 53,3, reel yüzde 17,1 artışla 217,1 milyar liraya çıktı.
Resmi söylemlerde sıkılaşmanın devam etmesine rağmen, kredi kartları ve KMH'nin fiilen bir gevşeme alanı yarattığı gözlemleniyor. Taksitli harcamalar resmi olarak sınırlı olsa da, uygulamada bu durumun sürmesi büyüme üzerinde etkili. KMH büyümesinin açıkça frenlenmemesi ve sessizce tolere edilmesi borç büyümesinde önemli bir rol oynamaktadır. Uzmanlar, “Hane halkı tamamen kilitlenirse sosyal ve siyasi maliyet çıkabilir” yorumunu yapıyor.
2025, ekonomik ve sosyal yapıdaki gelişmelerin yanı sıra denge unsuru olarak büyük önem taşıyan küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) kredi hacminin de reel olarak büyüdüğü bir yıl oldu. 2025 sonu itibarıyla ticari kredilerin 6 trilyon 149,5 milyar liralık bir bölümünü KOBİ'lerin kullandığı tutar oluşturdu.
Sanayi ve hizmet sektörlerine ve genel ekonomiye katkılarına kıyasla finansal kaynaklardan aldıkları pay düşük kalan KOBİ'lerin kredi hacminde cari büyüme 2025'te yüzde 47,7 ile enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Bu kredilerin hacmi geçen yıl reel olarak yüzde 12,8 genişledi. Ülkedeki tüm işletmelerin yüzde 99,6'sını oluşturan KOBİ'lerin toplam pastadaki payı, 2024'te yüzde 26,2 iken, 2025 sonunda yüzde 26,9'a yükseldi.